Terceme-i Şerhu'l Fi Şerh-i Risale-i İbn Zeydun (İnceleme-tenkitli metin-sözlük-tıpkıbasım)

Hezliyyât kelimesi şaka, mizâh manasında Arapça hezl kökünden türemiştir. Hezliyyât ciddi mevzuların mizahî bir üslûpla ele alındığı bir türdür. Arap, Fars ve Türk edebiyatlarında bu türde kaleme alınmış eserler vardır. Bu eserlerden biri de İbn Zeydûn er-Risâletü'l-Hezliyye risâledir. İbn Zeydûn er-Risâletü'l-Hezliyye risâlesini, vezir Âmir b. İbn Abdûs'a hitaben sevgilisi Vellâde'nin ağzından alaycı bir dille kaleme almıştır. Memlükler döneminin önemli âlim ve ediplerinden olan İbn Nübâte el-Mısrî Endülüs edebiyatına küçük yaşlarda ilgi duymaya başlamış ve Endülüs edebiyatıyla ilgili ürünler ortaya koymuştur. Serhu'l-'uyûn isimli eserinde İbn Nübâte, Endülüslü şair İbn Zeydûn'un yazdığı hezliyyât türü risâleyi şerh etmiştir. Karahalil-zâde diye anılan Mehmed Said Efendi İbn Zeydûn'un risâlesine İbn Nübâte el-Mısrî'nin yaptığı şerhin tercümesi olan aynı zamanda bizim de tez çalışmamız olan Terceme-i Şerhu'l-'Uyûn Fî Şerh-i Risâle-i İbn Zeydûn eseriyle ünlüdür. Terceme-i Şerhu'l-'Uyûn Fî Şerh-i Risâle-i İbn Zeydûn adlı tez çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Eserimizin Giriş bölümde genel olarak Klâsik Türk Edebiyatı'nda şerh geleneğinden, Klâsik Türk edebiyatı'nda hezlden, İbn Zeydûn'un hayatı, edebî kişiliği, eserlerinden bahsedildikten sonra İbn Nübâte'nin hayatı, edebî kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmamızın birinci bölümünde Mehmed Said Efendi'nin hayatı, edebî kişiliği ve eserleri ele alınmıştır. İkinci bölümde ise eser üslûp, muhtevâ ve şekil olarak incelenmiştir. İnceleme bölümünden sonra metnin transkripsiyon alfabesinden yararlanarak çevirisi yapılmıştır. Metnin çevirisinin ardından tıpkıbasımına da yer verilmiştir. Metnin tıpkıbasımından sonra Terceme-i Şerhu'l-'Uyûn Fî Şerh-i Risâle-i İbn Zeydûn eserinde geçen kelime düzeyinde yapılan veriler metnin lügâti olarak eklenmiştir. Çalışmanın sonunda, tezi hazırlarken istifade edilen çalışmalar ve eserler kaynakça bölümünde sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: İbn Zeydûn; İbn Nübâte; Karahalil-zâde; Hezl; Şerh; Tercüme.