Terörizmin sosyolojik yapısı ve suç sosyolojisi kuramları çerçevesinde analizi

ÖZET Terörizmin Sosyolojik Yapısı ve Suç Sosyolojisi Kuramları Çerçevesinde Analizi Terörizm sosyolojik bir olgu olarak on yıllardır ülke ve dünya gündemini işgal etmektedir. Zararı sadece can ve mal kaybını aşmakta, toplumsal kutuplaşmalara, ekonomik zararlara, siyasal gerilimlere, uluslararası gerilim ve çatışmalara, iç savaş ve çatışmalara, göç ve mülteci sorunlarına vb. dönüşebilmektedir. Bu bakımdan terörizm araştırmaları önem kazanmıştır. Araştırmaların genellikle siyasi, ekonomik, güvenlik ve uluslararası temelli olması dolayısıyla alanda sosyolojik bakış eksikliği görülmektedir. Bu araştırma bu eksikliği giderme amaçlı olarak temellendirilmiştir. Terörizmin sosyolojik yapısını sosyolojinin kavram ve kuramları çerçevesinde yapılandırmayı hedeflemektedir. Ayrıca suç sosyolojisi kuramlarının terörizmi açıklamada ne kadar fayda üretebileceğini test etmektedir. Böylece terörizmi daha anlaşılır kılmaya çalışmaktadır. Bu çalışmada terörizmle ilgili kurumsal raporlar, bilimsel makaleler, alanla ilgili yazılmış kitaplar, internet ve sosyal medya verileri, kurumsal istatistikler "sistematik review" yöntemiyle araştırılmıştır. Ayrıca yüz yüze görüşmelerde de bulunulmuştur. Buradan elde edilen veriler ışığında terörizmin sosyolojik yapısı yapısal işlevselcilik çerçevesinde şekillendirilmiştir. Sosyal tabakalaşma çalışmalarında temel kavramlar olan "toplumsal rol", toplumsal iş bölümü", "toplumsal statü", "toplumsal ilişki" kavramları terörizmin yapılandırılmasında temel alınmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular terörizm olgusunun sadece silahlı birimlerden oluşmuş kriminal suç örgütlerini aştığını göstermiştir. Siyasi, ideolojik, ekonomik, pedegojik, toplumsal cinsiyet, yeni toplumsal hareketler, uluslararası ilişkiler ve istihbarat vb. pek çok bağlamı olduğunu göstermiştir. Dolayısıyla terörizmle mücadelede ve anlaşılmasında pek çok bağlamın günümüzde eksik kaldığı görülmektedir. Bu bağlamlar çalışmada suç sosyolojisinden anomi, etiketleme, nötrleştirme ve inanç teorileri çerçevesinde analiz edilmiştir. Anomi ve inanç teorisi makro planda, nötrleştirme teorisi mikro planda, etiketleme teorisi ise mezo planda terörizmi açıklamada katkı sunduğu görülmüştür. Analizlerin sonucunda bu bağlamlardan kaynaklı sorunların devam ettiği ve terörizmin canlılığını uzun yıllar devam ettirebileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Suç sosyolojisi, terör, terörizm, sosyal yapı, siyasal şiddet.