Tersine lojistik ağı tasarımı: Geri dönüşüm alanında bir uygulama

Günümüzde işletmelerin ekonomik işlemlere yönelişinin yanında çevresel ve yasal düzenlemelerin de kullanılmış ürünlerin geri kazanılması konusunda üretici firmaları sorumlu tutmaları, tersine lojistik kavramının ortaya çıkışına ve önem kazanmasına neden olmuştur. Tersine lojistik ile kullanılmış ürünlerin müşterilerden toplanması, incelenip sınıflandırılmasının ardından çeşitli geri kazanım faaliyetlerinin gerçekleştirilebilmesi için bir yapı oluşturulabilmektedir. Geri kazanım faaliyetleri içerisinde geri dönüşüm, atıkların özellik ve fonksiyonlarını kaybederek yeni özellikler kazandığı önemli bir seçenektir. Ambalaj atıklarının geri dönüşüm faaliyetleri ise işletmelere hem ekonomik olarak değer kazandırmakta ve hammadde olarak bir alternatif yaratmakta hem de çöp atık olarak değerlendirilmediklerinden dolayı bertaraf maliyetleri konusunda tasarruf sağlamaktadır.Bu çalışmada ambalaj atıklarının geri dönüşümünün sağlanabilmesi için tersine lojistik ağı tasarlanmıştır. İzmir Büyükşehir Belediyesinin ambalaj atıkları yönetim planı çerçevesinde hazırlanan tersine lojistik ağı tasarımı modelinde, büyükşehir belediyesine bağlı ilçe belediyelerinden toplanan karma ambalaj atıkları, toplama ayırma tesislerinde kağıt, plastik, metal, cam ve çöp atık olarak ayrıştırıldıktan sonra geri dönüşüm tesisleri ve çöp atık depolama sahalarına sevk edilmişlerdir. Modelde, toplama ayırma tesislerinin alternatif yer kümesi içerisinde nerelerde kurulması gerektiği, toplama bölgelerinden toplama ayırma tesislerine ne kadar ürün sevk edileceği, toplama ayırma tesislerinde bulunacak ürün miktarları, toplama ayırma tesislerinde ayrıştırılan ürünlerin geri dönüşüm tesisleri ile çöp atık depolama sahalarına sevk edilirken akış miktarlarının ne olacağı ve geri dönüşüm tesisleri ile çöp atık depolama sahalarında bulunacak ürün miktarının ne kadar olacağı sorularına cevap aranmıştır.Minimum maliyet ve minimum sayıda toplama ayırma tesisi kurulmasını amaçlayan model, dört farklı senaryo için uygulanmıştır. Senaryo sonuçları yorumlanmış ve ağ tasarımı konusunda alternatifler geliştirilmiştir.