TFRS 15 müşteri sözleşmelerinden hasılat standardının petrol ve gaz endüstrisi üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi

İşletmelerin olağan faaliyetleri sonucunda elde etmiş olduğu hasılat, işletme performansının belirlenmesinde en önemli finansal tablo unsurlarından birisidir. İşletme tarafından ilgili hasılat tutarlarının doğru tutarlar üzerinden ve doğru zamanda finansal tablolarda raporlanması yapılacak olan performans analizleri üzerinde son derece etkili olacaktır. IASB tarafından Mayıs 2014'te yayımlanan IFRS 15 Müşterilerle Yapılan Sözleşmelerden Doğan Hasılat "Revenue from Contracts with Customers" standardı, işletmelerin müşterileriyle yapmış olduğu sözleşmelerden kaynaklı gelirler için finansal raporlamaya ilişkin esasları içermekte ve daha önce yayımlanan IAS 18 Hasılat standardındaki bazı belirsizlik ve yetersizlikleri ortadan kaldırmış olup hasılatın finansal tablolarda raporlanmasına ilişkin birçok rehberlik içermektedir. Hasılatın tanınmasında izlenen ilke ve yöntemler üzerinde etkili olacak olan standart, birçok sektör üzerinde değişken etkilere sahip olmaktadır. Bu sektörlerden birisi de petrol ve gaz endüstrisidir. Sermaye yoğunluğu yüksek olan petrol ve gaz endüstrisinde faaliyet gösteren işletmeler müşterileri ile karmaşık sözleşme düzenlemelerine girmektedirler. İşletmelerin bu tür sözleşmelerden doğan hasılatın tanınma zamanlaması ve ilgili hasılat tutarlarını hesaplaması üzerinde IFRS 15'in birçok etkisi olmaktadır. Ayrıca üretim paylaşım düzenlemeleri, ürün değişimleri, üretim ve satışa dayalı telif hakları, gemide masrafsız teslim (FOB) gibi petrol ve gaz sektörüne özgü konular üzerinde de IFRS 15'in birçok etkisi söz konusudur. Bu çalışmada, IFRS 15'in hasılatın ölçümüne ilişkin getirmiş olduğu beş aşamalı model çerçevesinde, sektöre özgü konuların finansal raporlamaya dair etkilerinin örnek uygulamalar çerçevesinde açıklanması amaçlanmıştır.