Üçüncü nesil üniversiteler: Kolaylaştırıcı ve engelleyici faktörler ile başarı unsurlarının belirlenmesine yönelik üniversite paydaşları üzerinde bir araştırma

Kabul ettiğimiz anlamıyla üniversitelerin ortaya çıkışı ve daha sonra geçirdiği gelişim uzun bir tarihsel süreç içerisinde yoğun olarak dini, politik, ekonomik ve sosyal baskılardan etkilenmiştir. Günümüzde ise üniversiteler bilgi toplumu, bilgi ekonomisi, girişimcilik, rekabet, küreselleşme ve uluslararasılaşma gibi iç ve dış yönlendirmelerle çok daha fazla karmaşa ve belirsizliklerle karşı karşıya kalmakta, devlet yönetimleri tarafından finanse edilen geleneksel eğitim kurumlarından uluslararası bilgi tekerleğinin merkezinde yer alan, teknoloji tabanlı ticari faaliyetlerin görüldüğü ve işbirliklerinin arttığı Üçüncü Nesil Üniversitelere dönüşmektedir. Üniversitelerin bu ortamda ulusal ve uluslararası alanda yetkinliklerini ve rekabet güçlerini arttırması, sanayi ile işbirlikleri yürütmesi, finansal konumlarını güçlendirecek şekilde gelir elde etmeleri, stratejik yönetim bakış açısı ile yönetilmesi, disiplinlerarası çalışmalar yapması, kitle eğitimini ve önemli buluşlara imza atacak araştırmaları aynı anda yürütmesi önemli gereksinimler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın birinci bölümünde ana hatları Wissema (2009) tarafından çizilen Üçüncü Nesil Üniversite teorisinin kavramsal çerçevesi ortaya konulmuştur. İkinci bölümde; üniversitelerin değişen değerleri PESTEL analizi ile değerlendirilmiş, Üçüncü Nesil Üniversite modelinin boyutları tanımlanmış, Üçüncü Nesil Üniversite olma hedefinde karşılaşacakları engelleyici faktörler, kolaylaştırıcı faktörler ve başarı ölçme unsurları analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde; üniversite-sanayi işbirliklerine ve üniversitelerin toplumda aldıkları rollere profesyonel açıdan bakan bir kuruluşta yapılan araştırmanın metodolojisi ve sonuçlarından elde edilen veriler temelinde değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu çalışma ile bilgi toplumu ve bilgi ekonomisi yapılanmasındaki gereksinimler ve beklentiler doğrultusunda geleneksel üniversite yapısından Üçüncü Nesil Üniversiteye dönüşüm çabalarını engelleyen ve kolaylaştıran faktörler ile bu hedefe ulaşmadaki başarı ölçme unsurlarının üniversite paydaşları bakış açısından belirlenmesi ve aralarındaki ilişkinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Sonuç olarak, alanyazın doğrultusunda belirlenen başarı ölçme unsurlarının kolaylaştırıcı faktörlerle pozitif yönde ve engelleyici faktörlerle negatif yönde ilişkili olduğu görülmüştür. Katılımcılar tarafından engelleyici faktörler içerisinde en önemli boyutun finansal boyut, kolaylaştırıcı faktörler içerisindeki en önemli boyutun yönetim boyutu ve başarı ölçme unsurları içerisinde en çok önem verilen ifadenin rekabet gücü olduğu görülmüştür. Engelleyici faktörlerin ortadan kaldırılması ve kolaylaştırıcı faktörlerin yer etmesine yönelik çabaların Üçüncü Nesil Üniversiteye dönüşüm hedeflerini olumlu yönde etkilediği anlaşılmıştır.