1990 sonrası Türkiye?nin değişen Orta Asya siyasetinin üç temel bileşeni: Enerji, ekonomi, kültür

1991'de Sovyetler Birliği'nin yıkılıp Orta Asya ülkelerinin bağımsızlıklarını kazanmaları ile birlikte bölgeye çok uluslu enerji şirketlerinin de girişi başladı. Yapılan araştırmalar Hazar havzasının önemli miktarda hidrokarbon reservlerine sahip olduğunu ortaya koydu. Bu zengin ve kullanılmamış hidrokarbon kaynaklarının dünyaya açılması ile Orta Asya bölgesinin jeopolitik önemi ve dünya siyasetindeki ağırlığı arttı. Sahip olduğu petrol ve doğalgaz resevlerinin yanı sıra geniş coğrafyası, karışık demografik yapısı, üç kıta arasındaki merkezi konumu, ve özellikle 11 Eylül sonrası güvenlik açısından kazandığı önem ile Orta Asya, bölgesel ve küresel aktörlerin nüfuz yarışına girdiği bir bölge haline geldi.Türkiye, bölge ülkeleri ile olan tarihsel, kültürel, etnik bağları nedeniyle, Orta Asya'da önemli bir aktör olarak belirdi. Bu tezde 1990 sonrası Türkiye'nin Orta Asya ülkeleri ile geliştirdiği ikili siyasi, ekonomik, kültürel ilişkiler incelenmiş, bu ilişkilerde enerji boyutuna özel vurgu yapılmıştır. Türkiye'nin enerji profili ve enerji politikaları irdelenmiş, Orta Asya bölgesinin hidrokarbon kaynakları ve boru hatları çerçevesinde oluşan jeopolitik ortamda Türkiye'nin yeri ve rolü değerlendirilmiştir.Orta Asya enerji kaynakları Türkiye'nin hem kaynak hem de boru hatları politikası açısından önemlidir. Türkiye'nin artan enerji ihtiyacına yeni arz kaynağı olarak eklenen Hazar petrol ve gazının aynı zamanda boru hatları ile Avrupa'ya taşınması hedeflenerek Türkiye'ye transit gelirleri sağlaması, bölgede Türkiye'nin önem ve prestijini arttırması, ve Türk Boğazları'ndaki tanker trafiğinin azaltılması planlanmaktadır. Bu çerçevede, Türkiye'nin 1990 sonrası bölgeye yönelik politikaları incelendiğinde mevcut siyasi, ekonomik, kültürel ve askeri ilişkilere kıyasla en yoğun ve en başarılı ilişkilerin enerji alanında olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Jeopolitik, Orta Asya, Hazar Havzası, Türki Cumhuriyetler, enerji, Türkiye'nin enerji politikası, boru hatları