Tip 1 diyabetli kardeşi olan sağlıklı çocukların davranışlarının ve etkileyen faktörlerin incelenmesi

Amaç: Bu araştırma, Tip 1 Diyabetli kardeşi olan sağlıklı çocukların davranışlarının ve etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: İlişkisel tarama ve analitik türde olan araştırma, üç hastanenin Çocuk Endokrin Polikliniklerinde kayıtlı Tip 1 Diyabetli çocukların anneleri (n=147) ve sağlıklı kardeşlerden (N=634) yaşları 7-18 arasında olan, herhangi bir kronik hastalığı olmayan ve çalışmaya katılmayı kabul eden n=147 sağlıklı kardeş ile yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında; "Çocuk ve Aile Tanıtım Formu", "Kardeş Problemleri Anketi", "Schaeffer Kardeş Davranışı Değerlendirme Ölçeği (SKDDÖ)-Kardeş ve Anne Formları" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, ortalama±standart sapma ve yüzde dağılımları, Kruskal Wallis, Mann Whitney U ve Ki-kare testleri kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan sağlıklı kardeşlerin yaş ortalaması 12,30±3,4 olup, %54,4'ü kız, %53.1'i diyabet yönetimi konusunda eğitim aldığı saptanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, diyabet yönetimi konusunda eğitim almış olan sağlıklı kardeşlerin Tip 1 diyabetli kardeşleriyle daha az problem yaşadıkları belirlenmiştir (p=0.025; p<0.05). Sağlıklı kardeşlere göre; SKDDÖ'i alt boyutlarına göre sağlıklı kardeşin Diyabet yönetimi konusunda eğitim alma durumu "Nazik Olma Boyutu"nu, "Birliktelik-İlgili Olma Boyutu"nu ve "Fiziksel Saldırganlık Boyutu"nu etkilediği (p<0.05); Tip 1 Diyabetli kardeşin okula gitme durumu "Birliktelik-İlgili Olma Boyutu"nu, eğitim durumu "Uzak Durma-Çekinme Boyutu"nu, "Birliktelik-İlgili Olma Boyutu"nu ve "Empati Boyutu"nu etkilediği belirlenmiştir (p<0.05). Annelere göre ise, SKDDÖ'i alt boyutlarına göre sağlıklı kardeşin yaşadığı yerleşim yeri "Birliktelik-İlgili Olma Boyutu"nu, diyabet yönetimi konusunda eğitim alma durumu "Nazik Olma Boyutu"nu, "Birliktelik-İlgili Olma Boyutu"nu ve "Fiziksel Saldırganlık Boyutu"nu etkilediği (p<0.05); diyabetli kardeşin okula gitme durumu "Birliktelik-İlgili Olma Boyutu"nu, eğitim durumu "Birliktelik-İlgili Olma Boyutu"nu ve "Fiziksel Saldırganlık Boyutu"nu, kan şekeri ölçümünü ve insülin uygulamalarını kendi kendine yapabilme durumu "Birliktelik-İlgili Olma Boyutu"nu etkilediği saptanmıştır (p<0.05). Anlamlılık p<0,05, p<0,01 ve p<0,001 düzeyinde değerlendirilmiştir. Sonuç: Araştırma sonucunda, Tip 1 diyabetli kardeşi olan sağlıklı çocukların davranışlarının diyabet yönetimi konusunda eğitim alma durumuna göre değiştiği, ayrıca birçok faktörden de etkilendiği saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Tip 1 Diyabetli Çocuk, Sağlıklı Kardeş, Hemşirelik