Tip 1 diyabetli ve sağlıklı çocuklarda ağız-diş sağlığının ve ağız kokusunun değerlendirilmesi

Tip 1 Diyabetli ve Sağlıklı Çocuklarda Ağız-Diş Sağlığının ve Ağız Kokusunun Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Çocuk Diş Hekimliği Uzmanlık Tezi, Ankara, 2018. Diabetes Mellitus; karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmalarında bozuklukların görüldüğü, çevresel ve genetik faktörlerden kaynaklanan, hiperglisemi ile karakterize kronik metabolik bir hastalıktır. Diabetes Mellitus'un temel olarak insülin bağımlı (tip 1 diyabet) ve insülin bağımlı olmayan (tip 2 diyabet) iki alt tipi tanımlanmıştır. Hastalığa bağlı olarak ağızda da bazı problemler görülebilmektedir. Bu çalışmada, tip 1 diyabeti olan ve olmayan çocukların ağız diş sağlığı durumlarının ve ağız diş sağlığıyla ilişkili alışkanlıklarının belirlenmesi ile ağız kokusu durumunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Hacettepe Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır. Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalı'nda takipli tip 1 diyabetli çocuklar ve Diş Hekimliği Fakültesi, Çocuk Diş Hekimliği Anabilim Dalı'na başvurmuş sağlıklı çocuklar araştırmaya dahil edilmiştir. Velilerden yazılı onam alınmış, çocuklara ve velilere yönelik anket formu doldurulmuştur. Çocukların ağız-diş muayeneleri ayna, periodontal sond ve ünit ışığı altında; hava su spreyi ile dişler kurutularak yapılmıştır. Diş çürükleri; dmft/dmfs, DMFT/DMFS ve ICDAS II indeksleri, D0-D4 skalası ile; tedavi edilmemiş diş çürüklerinin yumuşak dokuda oluşturduğu klinik sonuçlar pufa indeksi ile; dişeti sağlığı ve plak durumu ile ilişkili kayıtlar ise gingival indeks ve plak indeksi kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, çocuklarda organoleptik yöntem ve sülfür monitorizasyonu yöntemi ile ağız kokusu değerlendirilmiştir. Tüm çocukların yaşları 6-13 arasındadır. Tip 1 diyabetli 50 çocuğun (24 erkek, 26 kız) ortalama yaşı 10,3±2,1 ve tip 1 diyabeti olmayan 50 çocuğun (30 erkek, 20 kız) ortalama yaşı 9,9±1,5'tir. Tip 1 diyabetli çocukların ortalama dmft, dmfs, DMFT ve DMFS indeksleri sırasıyla 3,97±3,71; 9,41±10,61; 1,04±1,50 ve 1,34±2,20 olarak bulunmuştur. Sağlıklı çocukların ortalama dmft, dmfs, DMFT ve DMFS indeksleri sırasıyla 4,85±3,70; 12,51±11,43; 0,82±1,26 ve 1,34±2,26 olarak bulunmuştur. Tip 1 diyabetli çocukların %60,0 ve tip 1 diyabeti olmayan çocukların %58,0'ında kaviteli diş çürüğü gözlenmiş olup, ICDAS II indeksine göre tip 1 diyabetli çocukların %42,0'ında ve sağlıklı çocukların %56,0'ında ileri derecede diş çürüğü olduğu saptanmıştır. pufa prevalansı her iki grubun toplamında %20,6 olarak bulunmuştur. Tip 1 diyabeti olan çocukların ortalama plak ve gingival indeksi sırasıyla 1,15±0,83; 0,50±0,58 ile sağlıklı çocukların bu değerleri sırasıyla 1,40±0,65 ve 0,54±0,58 olup, iki grup arasında plak indeksinde yönünden istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,04). Tip 1 diyabetli çocukların %12,0'ında ve sağlıklı çocukların %18,0'ında uçucu sülfür bileşikleri (VSC) ≥150 ppb ve her iki grupta da organoleptik değerlendirmede alınan en yüksek skor 1 olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, diş hekimleri tip 1 diyabete eşlik eden ağız sağlığı problemlerinin belirtilerinin farkında olmalıdır. Çocuk ve ailesine ağız-diş sağlığının, düzenli ağız bakımı ve diş hekimine gitmenin önemi vurgulanmalıdır. Anahtar Kelimeler: tip 1 diyabet, çocuk, ağız sağlığı, ağız kokusu.