Tip-2 diyabetli hastaların geleneksel ve tamamlayıcı tıp ürünü kullanım durumları ve ilişkili faktörler

Amaç: Diyabet hastaları geleneksel ve tamamlayıcı tıp ürünü olarak bitkisel ürünleri yaygın olarak kullanmaktadır. Bu çalışma tip 2 diyabet hastalarının geleneksel ve tamamlayıcı tıp ürünü kullanım durumlarını ve bunlarla ilişkili faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte yapılan çalışmada diyabet hastalarına yüz yüze görüşme tekniğiyle anket uygulandı. Bulgular: Çalışmaya alınan 280 hastanın yaş ortalaması 58,18 ±9,4 yıl olup %63,9'u kadındı. Son 1 yılda hastaların %30,4'ünün bitkisel ürünleri kullandığı bulundu. Hastalarının yaş, cinsiyet, medeni durum, gelir düzeyi, diyet, egzersiz/spor yapma özellikleri ile bitkisel ürün kullanımı arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Eğitim seviyesi lise ve üniversite olan bireylerin bitkisel ürün kullanma oranı (% 47,4), lise altında olan bireylere (%27,7) göre anlamlı yüksekti (p=0,014). Diyabet tanı süresi, insülin kullanımı, HbA1c seviyesi ile bitkisel ürün kullanımı arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Nefropatisi olan hastaların bitkisel ürün kullanma oranı, nefropatisi olmayan hastalara göre istatistiksel olarak düşüktü (p=0,045). Hastaların %58,8'inin kan şekerini düzenlemek, %17,6'sının kilo vermek, %14,1'inin kan yağlarını (kolesterolü) azaltmak ve %9,4'ünün tansiyonu düşürmek amacıyla bitkisel ürünleri kullandığı bulundu. Kan şekerini düzenlemek için zeytin yaprağı, tarçın ve çörek otu, kan yağlarını azaltmak için ceviz suyu ve limon, tansiyonu düşürmek için sarımsak ve limon, kilo vermek için limon ve yeşil çay en fazla kullanılan ürünlerdi. Bitkisel ürün kullanımı sırasında iki hastanın ilaç kullanmayı bıraktığını, 6 hastanın ilaç kullanma sıklığını azalttığı bulundu. Ürün bilgisinin en fazla akraba/arkadaştan öğrenildiği ve hastaların %74,1'inin ürün kullandığını doktoruna söylemediği saptandı. Sonuç: Hastaların yaklaşık üçte birinin bitkisel ürünleri kullandığı ve büyük çoğunluğunun doktoruna söylemediği saptanmıştır. Doktorların diyabet hastalarına bitkisel ürün kullanımı ile ilgili sorgulama ve bilgilendirme yapması önemlidir. Anahtar Kelimeler: Diabetes Mellitus, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp, Bitkisel ürün