Tip fakültesi öğrencilerinde premenstrüel sendromun uyku kalitesi ve melatonin ile ilişkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Premenstrüel sendrom (PMS), adet döngüsünün luteal fazında ortaya çıkan, âdet kanamasıyla birlikte belirtilerin hafiflediği fiziksel, davranışsal ve duygusal semptomlarla karakterize bir durumdur. PMS kişinin günlük aktivitelerini, yaşam kalitesini, okul performansını, sosyal aktivitelerini ve uyku kalitesini etkileyebilir. Bu çalışmada, yoğun ders programları ve stresli sınav dönemleri olan tıp fakültesi öğrencilerinde premenstrüel sendromun uyku kalitesi ve melatonin ile ilişkisinin değerlendirmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik kurulunun 19.12.2023 tarihli toplantısında 2023/590 sayılı kararı ile onaylandı. Çalışma, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde yapıldı. Çalışmanın popülasyonunu, 2023-2024 akademik yılının Şubat-Nisan döneminde Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde eğitim gören 174 tıp öğrencisi oluşturmuştur. Dönem I-VI arası öğrenim gören öğrencilere Premenstrüel Sendrom Ölçeği (PMSÖ) anketi uygulanarak gruplar oluşturuldu. 87 PMS olan 87 PMS olmayan öğrenci çalışmaya dahil edildi. Katılımcılara sosyodemografik veri formu ve uyku kalitesinin değerlendirilmesi için PUKİ uygulandı. Öğrencilerden melatonin düzeyi çalışılmak üzere alınan kan örnekleri çalışma yapılıncaya kadar -80oC'de saklandı. Melatonin düzeyleri uygun kit kullanılarak ELİSA yöntemi ile çalışıldı. Veriler, Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) versiyon 25.0 istatistik paket programında değerlendirildi. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya 87 PMS ve 87 PMS olmayan toplam 174 öğrenci alındı. Öğrencilerin yaş ortalaması 20,00 ± 1,66 (18-23) idi. Öğrencilerin PMSÖ puan ortalamaları 117,46±2,30 (58-206) idi. PMS olan öğrencilerde dismenore daha sık görülüp istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,001). Öğrencilerin %51,7'si (n=90) iyi uyku kalitesine, %48,3'ü (n=84) kötü uyku kalitesine sahipti. Uyku kalitesi PMS olan grupta, PMS olmayan gruba göre daha kötü olup istatistiksel olarak anlamlıydı(p<0,001). PUKİ total ve alt bileşen puanları, PMS olan grupta PMS olmayan gruba göre daha yüksek olup istatistiksel olarak anlamlıydı(p<0,05). Melatonin değeri PMS olan grupta daha düşük olup istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,001). Katılımcıların PUKİ total puanı ile PMSÖ total ve alt bileşen puanları arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyon tespit edilmiştir (p<0,05). Sonuç: Bu çalışma, premenstrüel sendromun uyku kalitesini olumsuz yönde etkilediğini göstermektedir. PMS'li bireylerde daha sık dismenore şikayetleri, düşük melatonin seviyeleri ve kötü uyku kalitesi tespit edilmiştir. Bu nedenle, öğrencilere PMS ve dismenore ile başa çıkma stratejileri hakkında bilgi vermek, uyku hijyeninin önemi konusunda farkındalık oluşturmak ve melatonin seviyelerini artırmaya yönelik uygun diyet ve yaşam tarzı değişikliklerini içeren eğitimler sağlamak önemlidir. Bu yaklaşımlar, öğrencilerin hem akademik hem de sosyal yaşamlarındaki yaşam kalitesini iyileştirmeye katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Premenstrüel sendrom, Tıp fakültesi öğrencileri, Uyku kalitesi, Melatonin