Tiyofen bazlı imin ve fosfoazometin bileşiklerinin sentezi, karakterizasyonu ve bazı biyoaktif özelliklerinin araştırılması

Son yıllarda, ilaç direncinin gelişimiyle birlikte pazarlanan mevcut ilaçların etkinliklerini kaybetmeleri, ilaç keşfi ve geliştirme çalışmalarında yeni bir odak noktası oluşturmuştur. Bu bağlamda, yeni bileşiklerin sentezi ve karakterizasyonu giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu çalışma kapsamında, tiyofen bazlı imin ((E)-N,N-dimetil-4-((tiyofen-2-il-metilen)amino)anilin) (Y6), amin (N1,N1-dimetil-N4-(tiyofen-2-ilmetil)benzen-1,4-diamin) (Y6a) ve fosfoazometin (Difenil (((4-(dimetilamino)fenil) amino)(tiyofen-2-il)metil)fosfat) (Y6b) bileşikleri sentezlenmiş ve yapı analizleri FT-IR, 1H-NMR ve 13C-NMR teknikleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Ardından sentezlenen bileşiklerin biyoaktif özellikleri incelenmiştir. Tüm bileşiklerin önemli antioksidan özelliklere sahip olduğu bulunmuştur. Y6a bileşiğinin (IC50: 5,13 µM) askorbik asitten (IC50: 17,55 µM) önemli ölçüde daha yüksek radikal yakalama aktivitesine sahip olduğu gözlenmiştir. Tüm bileşikler, hCA I ve II izoformlarına karşı güçlü inhibitör etkiler göstermiştir. Y6, Y6a ve Y6b bileşiklerinin IC50 değerlerinin sırasıyla, hCA I için 1,96, 8,25 ve 0,459 µM, hCA II izoenzimi için ise sırasıyla 1,89, 0,56 ve 1,02 µM olduğu tespit edilmiştir. Antimikrobiyal test sonuçları bileşiklerin C. albicans ve C. tropicalis suşlarına karşı antifungal etkiye sahip olmadığını gösterirken, kullanılan tüm bakteriyal suşlara karşı antibakteriyel aktivitelere sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca her üç bileşiğinde kontrol hücrelerine kıyasla konsantrasyondaki artışla birlikte hücre indeksi bazında büyüme eğrisi hızında bir düşüşe neden olarak MCF-7 hücre hattında iyi bir antiproliferatif aktivite sergilediği gözlenmiştir. Y6, Y6a ve Y6b bileşiklerinin IC50 değerleri sırası ile 56,58, 51,30 ve 40,01 µM olarak belirlenmiştir. Y6b bileşiği, etkili kemoterapötik ilaçlardan biri olan sisplatinle yakın IC50 değerinde (40,01 µM) etki göstermiştir. Elde edilen sonuçlar, bu bileşiklerin hem hCA I, hCA II enzimi üzerinde inhibisyon etkiye hem de antioksidan, antimikrobiyal, antikanser aktivitelere sahip olduğunu göstermektedir. Bu sonuçların yeni ilaç tasarımları ve farmakolojik uygulamalar için önemli bir kaynak sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: İmin, Fosfoazometin, Sitotoksik aktivite, Antimikrobiyal aktivite, Antioksidan aktivite Karbonik anhidraz inhibisyonu