Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi palyatif bakım servisine yatan hastalarda basınç yarası prevelansı ve risk faktörleri ile ilişkisi

Araştırma, retrospektif olarak, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte yapılmıştır. Araştırmanın amacı; Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi Palyatif Bakım Servisinde yatan hastaların basınç yarası prevelansının ve basınç yarası gelişiminde rol oynayabilecek risk faktörlerinin belirlenmesidir. Palyatif bakım hastalarının basınç yarası prevelansı hesaplanıp, risk faktörleri değerlendirilerek hastaların yaşam ve bakım kalitesini artırmak ve literatüre önemli bir katkı sağlamak amaçlanmıştır. Ayrıca palyatif bakıma başvuran hastaların sosyo-demografik özelliklerinin tanımlanması, Braden Basınç Yarası Risk Değerlendirme Skalası ile basınç yarası riski, mevcut basınç yarasının özelliklerinin ve risk faktörleri ile olan ilişkisinin değerlendirilmesi de amaçlanmıştır.01.04.2018 ve 30.11.2023 tarihleri arasında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi Palyatif Bakım Servisinde yatarak tedavi edilen 1942 hasta içerisinden değerlendirmeye alınan basınç yarası bulunan 128'i kadın, 151'i erkek olan 279 hasta üzerinden yapılmıştır. Tanımlayıcı analizler çalışma gruplarının genel özellikleri hakkında bilgi vermek amacı ile yapılmıştır. Kategorik değişkenlere ilişkin veriler ise n(%) şeklinde; sürekli değişkenlere ait veriler ortalama±standart sapma şeklinde verilmektedir. Nicel değişkenlerin gruplar arasındaki ortalamalarını karşılaştırırken "İki Ortalama Arasındaki Farkın Önemlilik Testi" ve "Tek Yönlü Varyans Analizi"nden yararlanılmaktadır. Nitel değişkenler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için çapraz tablolardan ve ki-kare testlerinden yararlanılmıştır. Pearson korelasyon katsayısı nicel değişkenler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için kullanılmıştır. SPSS 22.0 istatistik programı yazılım için kullanılmıştır. Bulunan analizde p değerleri 0.05'den küçük hesaplandığında istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular ve sonuçlar; Basınç yarası insidansı %14.36 olarak tespit edilmiştir. Basınç yarası bulunan hastaların 217 (%77.8)'si servise kabul edildiğinde basınç yarası vardır 62 (%22.2) hastada ise serviste yatarken oluşmuştur. Hastanın yaşı, tıbbi araç ve girişimsel işlem durumu, beslenme şekli, üriner ve fekal boşaltım durumu, komorbite durumu mobilite durumu, bilinç durumu, primer tanısı, basınç yarası gelişmesinde rol alan risk faktörleri olarak belirlenmiştir. Elde ettiğimiz veriler ve sonuçlar doğrultusunda 'kişinin immobilitesi arttıkça risk faktörleri artmakta, bununla birlikte Braden Basınç Yarası Risk Değerlendirme Skalası puanı yükselmekte ve basınç yarası oluşumu artmaktadır' hipotezimiz de desteklenmiştir. Basınç Yarasında Risk Değerlendirmenin önemini gösteren çalışmamız sonucunda, Palyatif Bakım Servislerinde hastalara risk değerlendirmenin mutlaka yapılması ve basınç yarası oluşmasını önleyici girişimlerin planlanıp, uygulanması ve değerlendirilmesini, bu birimlerde çalışan hemşirelere ve ekibe basınç yarası riskleri, değerlendirme kriterleri ve basınç yarası bakımına ilişkin düzenli birim içi ve kurum içi eğitimler verilmesi önerilmektedir.