TOKİ konutlarının mimari proje yarışmaları çerçevesinde uygulanan projeler üzerinden irdelenmesi: Manisa Akgedik mahallesi örneği

TOKİ, geçmişten bugüne uzun erimde birçok konut ve konut çevresi yapılaşması ile yeni yaşam alanları yaratarak fiziksel çevrenin oluşumu ve yeni konut stoğu üretimi alanında etkinliğini sürdürmektedir. Ağırlıkla kent merkezlerinden uzak bölgelerde yer alan bu yaşam çevrelerinin büyük çoğunluğunun yoğunluk ve ölçek sorunu ile birlikte salt fiziksel mekân odaklı kavrayışla üretilmesi ve yaşamsal-sosyal ilişkileri gözetemeyen yaklaşımın ise bu üretimlerin temel sorunu olarak belirginleştiği gözlenmektedir. Diğer taraftan yakın geçmişte TOKİ'nin yeni yaklaşım yöntemleri ile hem fiziksel hem de yaşamsal anlamdaki gereksinimleri önemseyerek yarışma yöntemi aracılığıyla projeler elde ettiği ve bu yolla elde edilen önerileri uygulamaya taşıdığı örneklerin varlığı bilinmektedir. Bu kapsamda TOKİ ve Emlak Konut ortaklığının bir üretme yöntemi olarak tercih ettiği yarışmaların ''Mahalle'' ana başlığı altında şekillendiği görülmektedir. İnsan ve mekânın bir araya gelerek oluşturduğu doku ve etkileşimler bütünü sayesinde her mahalle kendine özgü bir yapıya sahip olabilmekte ve bu doku içerisinde var olan insan ilişkileri ise mahalle olgusunun temelini oluşturmaktadır. Bu düşüncenin varlığından hareketle, Türkiye'nin birçok farklı bölgesinde insan mekân ilişkilerine dair farklı gereksinimlerin değerlendirilip çözümlenmesi ile toplu konut üretimine yarışma yoluyla yeni bir yaklaşım hedeflendiği görülmektedir. Bugün bu mekanizmanın, üretme yöntemi ve modelleri üzerinden tartışılması; bu anlamda yarışma yöntemi ile elde edilen projelerin ortaya koyduğu fikirlerin uygulama sürecine nasıl taşındığının irdelenerek açığa çıkarılması bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında Manisa Akgedik TOKİ konutlarında ikamet eden rastgele seçilen 100 kişiye anket çalışması uygulanmış, ortaya çıkan sonuçlar müellif mimar ile uzaktan bağlantı yapılarak değerlendirilmiştir. TOKİ tarafından açılan yarışmalarda ödül almış ve sonrasında uygulanmış projelerin; yarışma aşamasında vaat ettikleri, uygulama aşamasında uğradığı değişiklikler ve sebepleri, bu tesislerin kullanıcı gözünden irdelenmesi, müellif mimarın yaklaşımları ile sentezlenmiş ve yarışma yönteminde aranan 'mahalle-ilişkiler-sosyal yaşam' gibi değerlerin durumunu proje ve uygulama arasında görmek, incelemek, ortaya çıkan durumların tespitini yapmak, belgelemek ve tartışarak önerilerde bulunmak genel amacı oluşturmaktadır.