Toksisiteye maruz kalmış akvaryum balıklarıyla beslenen sıçanlarda fertilizasyon ve embriyo gelişiminin incelenmesi

Ağır metaller gibi toksik maddelerin geniş kullanımına bağlı olarak toksik ve kalıcı birkarışım besin zincirinde birikebilmektedir. Bu çalışmanın amacı ağır metallerin hedef organtoksisitesi ve insan sağlığıyla ilgili risk oluşları için toksikolojik bir datanın sıçan modelindebesinle alınımına bağlı etkilerinin gösterilmesidir. Çalışmada kullanılan Zn, Cu ve Cd ağırmetal konsantrasyonları fizyolojik süreçlerde ve dokularda öldürücü seviyeden çok daha azmiktarda olmasına rağmen hala ciddi hasar oluşturabilme potansiyelindedir. Japon balıkları(Carassius auratus) nehirlerde bol bulunan ve birçok ülkede besinsel ve ekonomik değeriolan bir balıktır. Ağır metallere olan yüksek toleransı nedeni ile Japon balıkları ideal birindikatördür. Solungaç, karaciğer, barsak, kas ve deri ağır metallere duyarlı organlar olmasısebebiyle bu dokulardaki histolojik hasarlar çalışılmıştır.Japon balıkları aynı büyüklükteki deneme kaplarına yerleştirilerek çeşme suyu vepiyasada satılan balık yemi ile deneyler boyunca beslendi. Ağır metallere 21 gün boyuncamaruz kaldı. Her grup için 3 deneme kabı kullanılarak deneyler 3 kere tekrar edildi. Kontrolve 5 ppm ağır metal verilen deneme kaplarına üçer balık konuldu. Sıçanlar bu balıklarınseçilmiş organlarının karışımları ve aynı doz ağır metal içeren su ile beslendi. 3 dişi ve 1erkek sıçan bir kafese konarak fertilizasyon ve yavru gelişimi 4 kuşak için yenidoğan veerişkin yaşta incelendi. Hayvanlar öldürülerek organları histolojik gözlemler için alındı.Örnekler formaldehitte 48 saat fiske edildikten sonra parafine gömülüp 5 µm'lik kesitleralınarak HE ile boyandı. Sonuçlarımız; Japon balıklarının seçilen organlarında ağır metallerebağlı minimal düzeyde hasar oluştuğunu gösterdi. Japon balıklarında biriken ağır metallerintoksikolojik risk ilişkisini ortaya koymak için sıçan üremesi birçok jenerasyon için incelendi.Hamile sıçanlar ve yavruları hamilelik, süt verme ve olgunlaşma döneminde ağır metalleremaruz kaldı. Fertilizasyon oranı, gelişim ve seçilmiş organların histolojisi anlamındasıçanların ağır metalden etkilenmediği bulundu.Ağır metaller ilgili üretim bölümlerinden doğal ortama bırakılarak çevre kirliliğiyapmaktadır. Seçilen ağır metaller doğa için çok özel olup insan ve doğa yaşamında varolanen dominant örnekler olarak kabul edilebilir. Ağır metallere maruz kalma balıklarda minimalhasara neden olurken sıçan yaşamını etkilemedi. Ancak bu konuyla ilgili insan datasıbulunmaması nedeniyle balıkların insan besin zincirindeki emniyetini belirlemek için yararlıolabileceği düşünülmektedir. İnsan sağlığı açısından en kesin çözüm bu kirleticilerin doğalortamdan uzaklaştırılmasıdır.Anahtar Kelimeler: Ağır metal, Carassius auratus, Fertilizasyon, HE, Rattus albinus.I