Toplam faktör verimliliğinin büyümesi, bileşenleri ve makroekonomik belirleyicileri: OECD ülkeleri için bir analiz

Sürdürülebilir büyümenin temel unsuru olan verimlilik, en yalın haliyle, emek, sermaye ve diğer üretim faktörlerinin ne düzeyde etkin kullanıldığını ifade eden bir kavramdır. Bu kavram, ekonomik birimlerin girdilerini çıktıya dönüştürme kabiliyetinin bir göstergesidir. Kişi başı gelir düzeyi açısından ülkeler arasında büyük ve artan farklılıkların olduğu ve faktör birikimlerinin bu farklılıkları tam olarak açıklayamadığı dikkate alındığında, verimlilik artışı ve verimlilik artışının makroekonomik belirleyenleri başat bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışma iki aşamalı ve çok katmanlı bir ampirik uygulamadan oluşmaktadır. İlk aşamada, toplam faktör verimliliği (TFV) büyümesi ve bileşenleri, ikinci aşamada ise TFV'nin makroekonomik belirleyicileri ampirik yöntemler aracılığıyla analiz edilmektedir. TFV büyümesi ve bileşenleri 1970-2017 dönemine ilişkin olarak 28 OECD ülkesini içeren panel veri seti ve stokastik sınır analizi (SSA) yaklaşımıyla tahmin edilmektedir. Bu kapsamda, TFV'de analiz döneminde panel geneli için yıllık ortama %0,13 oranında artış meydana geldiği tespit edilmiştir. 1970'li ve 1980'li yılların başı ile küresel krizin yaşandığı 2008 ve 2009 yıllarında yıllık ortalama verimlilik düşüşü yaşandığı, en derin düşüşün ise %2,25 ile 2009 yılında ortaya çıktığı görülmektedir. TFV'deki büyümenin, teknik etkinlik ve ölçek etkinliğindeki iyileşmelerden çok, büyük ölçüde teknik ilerlemeye bağlı olduğu çalışmada tespit edilen bir diğer bulgudur. Çalışmanın sonraki aşamasında ise üretim faktörlerinin nitelik ve niceliğine etki eden faktörler analize dahil edilerek TFV'nin makroekonomik belirleyicileri tespit edilmektedir. Bu kapsamda ekonomik istikrar endeksi, yenilik endeksi, teknoloji yayılım endeksi, eğitim endeksi ve ekonomik özgürlük endeksi başlıkları altında beş endeks hesaplanmış ve panel regresyon yöntemi ile TFV'nin makroekonomik belirleyenleri analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, TFV'yi belirleyen en önemli faktörün teknolojinin ülkeden ülkeye transfer mekanizmalarını gösteren teknoloji yayılım endeksi olduğunu göstermektedir. Bu değişkeni, eğitim endeksi takip etmektedir. Ekonominin yenilik kapasitesinin de TFV artışında önemli bir etkisinin olduğu tespit edilen bir diğer bulgudur. Analiz edilen dönem ve ülkeler kapsamında, ekonomik istikrar endeksi ile ekonomik özgürlük endeksinin de TFV üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunduğu ancak bu etkilerin büyüklüğünün diğer değişkenlere göre daha sınırlı olduğu çalışmanın diğer önemli bulgularıdır.