Toplum bilimlerinin yeniden biçimlenmesi ve örgütlenmesi: TÜBA örneği

Küresel ilişkiler ve dönemin getirileri neticesinde toplumbilimleri mecburi bir yapılanma sürecine girmiştir. Ülkemizde de yaşaNan toplumbilimlerinin dönüşüm tartışmaları aşamasında yükseköğretim dışı bir kurum olan Türkiye Bilimler Akademisi'nin biçimlenmeye ve örgütlenmeye olan katkısı çalışmamızın temel konusunu oluşturmaktadır. Araştırmamızın genelinde uluslararası uyumlandırma süreçlerine dahil olan Türkiye'nin düzen ve sistemleri kendi kurumlarıyla bütünleştirme çabası aktarılmaktadır. Özelinde de TÜBA'nın bu sürece ilişkin faaliyetleri ve söylemleri sunulmaktadır. Varsayımımız, toplumbilimlerinin ve üniversitelerin yeniden düzenlenme aşamasında TÜBA gibi bir bilim kurumun öncülüğüne duyulan ihtiyaç üzerinedir. Bu bağlamda konumuzu üç ana bölüm halinde inceledik. Birinci bölüm, önemli küresel dönüşümlerin yaşandığı 1980 yılı itibariyle Batı'da ve Türkiye'de biçimlenme ve örgütlenme adına yapılan ilk tartışmaları kapsamaktadır. Ele aldığımız tartışmalar, toplumbilimlerinin ortaya çıkışını, gelişim sürecini ve günümüzde toplumbilimlerinin nasıl biçimlenmesi gerekliliğini aktaran bir rapor niteliğindeki "Sosyal Bilimleri Açın" eserinin incelenmesi ve önemi konusuyla başlamaktadır. Sunulan rapora yönelik Türkiye'de çağrıya karşılık verme amaçlı yapılan bir sempozyumun eseri "Sosyal bilimleri Yeniden Düşünmek" incelemesi ile ikinci alt başlık oluşturulmuştur. Üçüncü alt başlık, yayınevleri ve dergiler üzerinden aktarılan üniversite dışında oluşan örgütlenmeleri ele alır. İkinci bölüm, toplumbilimlerinin örgütlenmesinde kurumsal tartışmalar üzerine yoğunlaşmaktadır. Türkiye Bilimler Akademisi'nin oluşum ve gelişim sürecinin anlatıldığı ilk alt başlık kurumun bağımsızlık durumunu da ele alır. İkinci alt başlıkta kahramanlarının kim olduğundan ve çalışmalarından bahsedilir. Üçüncü alt başlıkta da örgütlenme aşaması ve oluşturduğu faaliyetler incelenmiştir. Üçüncü bölüm, toplumbilimlerinin yeniden biçimleniş açısından uygulamalarından bahseder. 1997 sonrasında yaşananlar, Yükseköğretim Kurulu'nun yeniden düzenlenmesi tartışmaları ve ulusal tabanlı sistemlerin oluşturulması ilk alt başlığın konularındandır. İkinci alt başlıkta oturmaya çalışan bir sistem, uyumlandırma sürecindeki etkileşimler ve bu bağlamda yer alınan değişim programlarının neler olduğuyla ülkemizin uygulamaların neresinde yer aldığı incelenmiştir. Son alt başlıkta da yine belirli kararlar çerçevesinde oluşturulan akademik atama ve yükseltme kriterleri incelenmiş, yayın yapma faaliyetlerine de değinilmiştir. Kapsamlar incelendiğinde uygulamaların bir değişim çerçevesi sunduğu, yükseköğretim alanında geliştirilen sistemlerin uyum sağlama amaçlı yapıldığı tespit edilmiştir. Türkiye Bilimler Akademisi'nin de tartışma oluşturduğu alanlarda yaşanan uyum süreçlerinin kararlılığı sonucu eski ağırlığını yitirdiği gözlemlenmektedir. Anahtar Kelimeler: Toplumbilimlerinin Yeniden Biçimlenmesi, Toplumbilimlerinin Örgütlenmesi, Türkiye Bilimler Akademisi