Toplumda Roman vatandaş algısı ve sosyal dışlanma: Zonguldak örneği

Kast sisteminden kaçarak Avrupa'nın birçok ülkesine göç etmiş olan Romanlar, bulundukları toplumlarda birtakım sorunlarla karşı karşıya kalmışlar, Roman olmayanlar tarafından istenmemişler, ayrımcılık, ötekileştirme ve dışlanmaya maruz kalmışlar, sınır dışı edilmişlerdir. Cumhuriyet Dönemi'nin başlarında gerçekleşen nüfus mübadelesi ile ülkemizin birçok bölgesine yerleştirilen Romanlar diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de sorunlarla karşılaşmışlardır. Romanların yaşadıkları temel sorunlar arasında barınma, eğitim, istihdam ve sağlık gibi alanlardan dışlanmaları yer almaktadır. Bu çalışmada dışlanma problemi sosyal, kültürel, mekânsal ve ekonomik boyutlarıyla ele alınmış, Roman olmayan vatandaşların Romanlarla sosyal teması, sosyal mesafe durumları, algılanan ayrımcılık ve Romanlara karşı sosyal baskınlık konusundaki algı ve tutumları araştırılmış, Roman olmayanların gözünden Roman vatandaş algısı ve Romanların yaşadıkları sorunlara yönelik Roman olmayanların bakış açıları ortaya konulmuştur. Çalışmanın evrenini Zonguldak/Merkez'de bulunan Roman olmayan vatandaşlar oluşturmaktadır. Bu kapsamda 370 katılımcı ile anket, 20 kişi ile görüşme yapılmıştır. Araştırmanın problemini daha net ortaya koyabilmek, kapsamlı bir bakış açısı oluşturmaya çalışmak ve araştırma sonuçlarını bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirebilmek amacıyla karma yöntem kullanılmıştır. Nicel veriler IBM SPSS Statistics 27 programı ile nitel veriler ise MAXQDA 2022 programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, Roman olmayan katılımcılar Zonguldak'ta Romanların barınma, istihdam, eğitim, sağlık ve ortak toplumsal mekânlarda dışlanma ile karşı karşıya kaldıklarını belirtmişlerdir. Bu dışlanmanın nedenleri arasında Romanların sahip oldukları olumsuz özellikler ve Roman olmayanların Romanlara karşı önyargılı olması yer almaktadır. Zonguldak'ta Roman olmayanların bir kısmının Romanlara karşı olumlu tutum ve davranışlar sergilediği görülürken, bir kısmının da olumsuz tutum ve davranışlar sergilediği görülmüştür. Bu tutum ve davranışlarda Romanların sahip olduğu olumlu ve olumsuz özelliklerin etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.