Toplumsal cinsiyet bağlamında iş-aile çatışması literatürünün bibliyometrik analizi

Modern çalışma hayatının getirdiği yoğun rekabet ortamı, dijitalleşme ve esnek olmayan çalışma saatleri, bireylerin iş ve aile yaşamları arasındaki dengeyi kurmasını giderek zorlaştırmaktadır. Özellikle toplumsal cinsiyet rolleri ekseninde şekillenen beklentiler, kadın ve erkek çalışanların bu süreçleri farklı deneyimlemesine ve "iş-aile çatışması" kavramının çok boyutlu bir hal almasına neden olmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı; toplumsal cinsiyet bağlamında iş-aile çatışması konusunu ele alan uluslararası literatürün gelişim seyrini, yapısal özelliklerini ve yönelimlerini sistematik bir şekilde ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında, Web of Science (WoS) veri tabanı üzerinden "gender" ve "work family conflict" anahtar kelimeleri ile herhangi bir yıl sınırlaması olmaksızın tarama yapılmış ve 1989-2025 yılları arasını kapsayan toplam 1663 yayın analize dahil edilmiştir. Elde edilen veriler, R Studio programı (Biblioshiny paketi) ve VOSviewer yazılımı kullanılarak performans analizi, bilimsel haritalama ve ağ analizlerine tabi tutulmuştur. Analiz sonuçları, iş-aile çatışması ve toplumsal cinsiyet konulu yayınların 2000'li yıllardan itibaren ivme kazandığını ve en yüksek yayın sayısına 2024 yılında ulaşıldığını göstermektedir. Literatürde "work-family conflict", "gender" ve "women" en sık kullanılan anahtar kelimeler olurken; tematik evrim analizinde konuların "zaman", "iş-yaşam dengesi", "eşitsizlik" ve "annelik" kavramları etrafında kümelendiği tespit edilmiştir. Ülke işbirlikleri incelendiğinde Yeni Zelanda, Japonya, ABD ve İngiltere gibi ülkelerin merkezi konumda olduğu görülmektedir. Çalışma sonucunda, alanın hala büyük ölçüde çatışma eksenli olduğu ancak son yıllarda dengelenme ve uyum gibi pozitif kavramlara doğru bir genişleme yaşandığı belirlenmiştir. Gelecek çalışmalar için hibrit çalışma modelleri ve dijital tükenmişlik gibi güncel değişkenlerin sürece dahil edilmesi önerilmektedir.