Toplumsal cinsiyet eşitliği yönüyle ortaokul Türkçe ders kitaplarının incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, iki farklı dönemde ortaokullarda okutulan Türkçe ders kitaplarını toplumsal cinsiyet eşitliği açısından incelemek ve elde edilen bulguları karşılaştırıp buna göre yorumlamaktır. Geçmiş döneme ait seçilen Türkçe ders kitapları, Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Yok Edilmesi Sözleşmesi (CEDAW) imzalanmadan önce yayımlanan üç, günümüz dönemine ait seçilen ders kitapları ise 2013-2014 eğitim öğretim yılında ortaokullarda okutulan özel yayınevlerine ait üç ders kitabı olmak üzere, toplam altı kitaptır. Seçilen tüm Türkçe ders kitapları Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Talim Terbiye Kurulunun izniyle yayımlanmıştır. Araştırmanın veri analizi "içerik çözümlemesi" yöntemi ile gerçekleştirilmiş, örneklemdeki Türkçe ders kitaplarının görselleri ve metinleri belirlenen kategorilere göre analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda incelenen ders kitaplarının görsellerinde ve metinlerinde sayısal üstünlüğün erkeklerde olduğu, erkeklerin kadınlardan daha fazla farklı meslek rolleri ve farklı tutumlar ile sunulduğu, kamuya açık alanların ve özel yaşam alanlarının tümünde erkek cinsiyetinin sayısal olarak üstün olduğu görülmüştür. Erkekler daha çok aile dışı, kadınlar ise aile içi rollerle sunulmuştur. Kitapların görsellerinde erkeklerin daha çok genel hayata ait nesnelerle, kadınların ise özel hayata ait nesnelerle sunulduğu görülmüştür. Kitaplardaki metin yazarlarına bakıldığında erkek yazarların çoğunlukta olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak günümüz ders kitaplarında toplumsal cinsiyet eşitliğine zıt ögeler ve cinsiyetçi kalıp yargılar bulunduğu görülmüştür. CEDAW öncesi ortaokul Türkçe ders kitaplarıyla yapılan karşılaştırmalarda genel olarak günümüz ders kitaplarının toplumsal cinsiyet eşitliği açısından olumlu bir gelişme gösterdiği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Ders kitabı, toplumsal cinsiyet eĢitliği, CEDAW, cinsiyet ayrımcılığı.