Torakotomi sonrası ağrıda peroperatif interkostal blok uygulamasının postoperatif epidural morfin tüketimi analjezi kalitesi ve pulmoner fonksiyonlar üzerine etkisi

Torakotomi sonrası ağrı (TSA), cerrahi sonrası ağrının bilinen en şiddetli formudur ve etkin sağaltımı önem taşır. Bu prospektif klinik çalışmada, torakotomi uygulanacak hastalarda intraoperatif dönemde bupivakain ile sağlanan çok seviyeli interkostal sinir bloğu (İKSB)'nun, postoperatif dönemde epidural morfin tüketimi, analjezi kalitesi ve pulmoner fonksiyonlar üzerine olan etkisi araştırıldı. Yerel etik kurul onayı alındıktan sonra, elektif torakotomi planlanan, 60 hasta (ASA IIII, 18-65 yaş) randomize olarak epidural analjezi (EA) ve epidural + interkostal analjezi (EİA) gruplarına eşit hasta sayısı içerecek şekilde ayrıldı. Cerrahi girişimin sonunda, torakotominin kapatılmasından önce preoperatif dönemde yerleştirilmiş lomber epidural kateter yolu ile tüm hastalara 3 mg morfin uygulandı. Cerrahi kesi, kesinin iki alt ve iki üst seviyeleri olmak üzere beş seviyeden İKSB amacıyla, EA Grubu'ndaki olgulara toplam 10 ml %0.9 NaCl, EİA Grubu'ndaki olgulara ise toplam 10 ml bupivakain (%0.5) enjekte edildi. Postoperatif dönemde analjezi, hasta kontrollü analjezi (HKA) cihazı (bolus doz; 0.5 mg, kilit süresi; 30 dk, 4 saatlik limit; 3 mg) yoluyla epidural morfin (0.1 mg/mL) uygulanarak sağlandı. Girişim sonunda ekstübe edilen tüm olguların; postoperatif dönemin ilk 4 saatinde saatte bir ve 4.,12., 24., 48. ve 72. saatlerde elde edilen ağrı skorları, morfin tüketimleri, analjezik istek sayıları ve morfine bağlı yan etkileri kaydedildi. Solunum fonksiyon testleri, preoperatif dönemde, postoperatif 24. ve 72. saatlerde elde edildi. Gruplar arasında, cinsiyet (kadın hasta sayısı EİA Grubu > EA Grubu, p<0.05) dışında demografik özellikler ve klinik karakteristikler açısından istatistiksel anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05). Epidural Analjezi Grubu'na kıyasla, EİA Grubu'nda; statik VAS skorları (0., 1., 2., 3., 4., 12., 48. ve 72. sa), (p<0.05), dinamik VAS skorları (0., 1., 2., 3., 4., 24., 48. ve 72. sa), (p<0.05) ve morfin tüketimleri (24. sa [EA Grubu:145.6±52.8 ?g/kg, EİA Grubu: 117.9±53.0 ?g/kg], 48. sa [EA Grubu: 218.1±81.0 ?g/kg, EİA Grubu: 164.3±91.0 ?g/kg] ve 72. sa [EA Grubu: 267.8±104.5 ?g/kg, EİA Grubu: 188.1±101.0 ?g/kg], p<0.05) anlamlı düzeyde düşük saptandı. Epidural Analjezi Grubu'nda HKA cihazından yapılan istek sayısı (4., 24., 48. ve 72. sa) anlamlı düzeyde yüksekti (p<0.05). Bazal FEV1 ve FVC değerleri, EİA Grubu'nda istatistiksel anlamlı olarak daha düşük saptanmasına karşın (p<0.05), postoperatif dönemde gruplar arasında FVC, FEV1, FEF25-75, PaO2 değerleri ve morfine bağlı yan etkiler yönünden anlamlı farklılık bulunmadı (p>0.05). Çalışmamızda, TSA'nın kontrolünde; lomber yoldan epidural morfin uygulaması ile çoklu İKSB kombinasyonunun, tek başına lomber yoldan epidural morfin uygulamasına kıyasla daha etkin olduğu saptandı.