Total kalça operasyonlarına giren yaşlı hastalarda serebral oksijen saturasyonu değişiklikleri

Bu çalışmada genel anestezi altında total kalça protezi (TKP) operasyonlarına giren yaşlı hastalarda rejyonal serebral oksijen saturasyonu (rSO2) değişikliklerini ve postoperatif kognitif disfonksiyonu engellemek için rSO2 monitörizasyonunun postoperatif kognitif fonksiyonlar üzerine etkisini araştırmayı amaçladık. Genel anestezi altında total kalça protezi cerrahisine girecek ASA I-III risk grubunda 60 yaş üstü 50 olgu çalışmaya dahil edildi. Premedikasyon uygulanmayan tüm olgulara, operasyon odasına alınmadan önce eğitim durumlarına uygun hazırlanmış mini mental test (MMT), sayı menzili testinden oluşan nörokognitif testler uygulandı. Operasyon odasına alınan olgulara rutin monitörizasyondan sonra damar yolu açıldı, ardından radial arter kateterizasyonu ve monitörizasyonu uygulandı. Olgular rastgele 2 gruba ayrıldı. Grup R (rSO2 takibi yapılacak n=25) ve Grup K (Kontrol grubu n=25). Grup I'de olguların sağ ve sol frontal bölgelerine bölgelerine fiberoptik serebral oksimetre sensörleri (INVOS 5100 Somanestic Inc, Troy, Mich) yerleştirilerek rSO2 monitörizasyonu sağlandı ve bazal rSO2 değerleri kaydedildi. Grup K'da ise herhangi bir rSO2 monitörizasyonu uygulanmadı. Anestezi indüksiyonunda 2- 2.5 mg/kg propofol, 1 mg/kg lidokain, 1 μg/kg remifentanil ve 0.6 m/kg rokuronyum intravenöz (i.v.) uygulandı. İdamede remifentanil (0,05-0,25 μg/kg/dk) infüzyonu ile 1 MAC desfluran %50:50 O2:hava şeklinde 4L/dk taze gaz akımı uygulanarak sağlandı. Hastalara santral kateterizasyon uygulandı. Hastaların demografik verileri, anestezi, operasyon, derlenme, hastanede kalış süreleri, kalp atım hızları (KAH), invaziv ortalama arteriyel kan basıncı (OAB), periferik O2 saturasyonu (SpO2), santral venöz basınç değeri, end tidal karbondioksit (EtCO2) değerleri, intraoperatif kullanılan rokuronyum ve remifentanil miktarları, kanama miktarları, replasman sıvıları ve replase edilen kan ürünleri miktarları, preoperatif ve postoperatif hemoglobin, hematokrit değerleri kaydedildi. Grup R'de ki hastaların serebral rSO2 değerleri bazal, indüksiyon sonrası, entübasyon sonrası 1.dk., cerrahi sonrası 1.dk., cerrahi sonrası sonrası 10.dk., çimentolama öncesi, çimentolama sonrası, operasyon bitiminde ve derlenme odasına geldikten sonra kaydedildi. Ek olarak minumum ve maksimum serebral rSO2 değerleri de kaydedildi. Anestezi yönetimi sırasında serebral rSO2'in bazal değerin %75 inin üzerinde tutulması hedeflendi. Serebral desaturasyon (serebral hipoksinin göstergesi), serebral rSO2'nin bazal değerin %75 inin veya 50 değerinin altında 15 saniye boyunca seyretmesi olarak tanımlandı. Serebral desaturasyon oluştuğunda; ventilatör, anestezi devresi ve baş pozisyonu kontrol edildi, FiO2'yi arttırarak kan oksijenizasyonu arttırıldı. EtCO2 normal aralığın üst seviyesinde tutulmaya çalışıldı. Eğer rSO2 değerleri düşük seyrediyorsa i.v. sıvılar ve vazokonstriktörler (efedrin) kullanılarak OAB bazal değerin %20 üst sınırına kadar yükseltildi. Hemotokrit %27 nin altına düştüğünde eritrosit süspansiyonu verildi. Grup K' da ise FiO2 ve EtCO2 normal aralıkta tutuldu. OAB bazal değerin %20 sinden fazla düştüyse OAB anestezik ilaç dozları azaltılarak ve i.v. sıvılar ve vazokonstriktörler (efedrin) kullanılarak tekrar bazal değerlerine yükseltildi. Hemotokrit %27 nin altına düştüğünde ise eritrosit süspansiyonu verildi. Tüm hastalara preoperatif olarak uygulanan nörokognitif testler postoperatif 1 ve 5. günlerde tekrarlandı. Tüm hastalara preoperatif olarak uygulanan nörokognitif testler postoperatif 1 ve 5. günlerde tekrarlandı. Grup R ve Grup K'da postoperatifHbve Htcdeğerleri preoperatif değerlere oranla düşük bulundu. Her iki grupta daKAHdeğerleri bazal değerleriyle karşılaştırıldığında entübasyon sonrası anlamlı yüksek, çimentolama öncesi ve sonrası anlamlı düşük bulunduHer iki grupta da tüm zamanlarda bazal değerler ile karşılaştırıldığında OAB değerlerinde anlamlı azalma, SPO2 değerlerinde anlamlı artış gözlendi. Grup R'de hem sağ hem sol hemisfer için yapılan tüm ölçüm dönemlerinde serebralrSO2 değerleri, bazal rSO2 değeri ile karşılaştırıldığında yüksek bulundu. Grup R'de postoperatif 1.ve 5. gün nörokognitif testlerden alınan puanlar preoperatif yapılan testlerden daha yüksek bulunurken Grup K da daha düşük bulundu. Çalışma sonucunda genel anestezi atında total kalça protezi operasyonlarına giren yaşlı hastalarda rejyonalserebral oksijen saturasyonumonitörizasyon ve takibinin bu hastalarda gelişebilen değişiklikleri anında farkederek serebral desaturasyonu, serebralhipoksi ve iskemiyi engelleyen önlemler alınmasını sağlaması açısından faydalı olduğu, buna bağlı olarak gelişmesi muhtemel postoperatif kognitif fonksiyon bozukluklarını azaltacağı kanısına varıldı. Anahtar Sözcükler: Total kalça protezi, rSO2, postoperatif kognitif disfonksiyon, MMT, sayı menzili testi