Tıp fakültesi öğrencilerinin empatik ve sosyal öz yeterlilik düzeyleri ile hekimlik değer algılarının irdelenmesi

Amaç: Hekimler, tedavi başarıları ve mesleki doyumları üzerinde belirleyici rolü olabilecek faktörler konusunda yüksek farkındalığa sahip olarak hekimlik sanatını en iyi şekilde icra edebilirler. Teorik ve pratik yeterlilik yanı sıra hekimin iletişim becerileri ve değer algıları da bu noktada önemli rol oynayabilir. Bu çalışma, tıp fakültesi öğrencilerinin empatik ve sosyal öz yeterliliklerinin ve hekimlik değer algılarının araştırılması ve hekim adaylarının bu konuda farkındalıklarının arttırılması amacı ile yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma prospektif, kesitsel, tanımlayıcı tipte planlanmıştır. Çalışmanın evrenini Şanlıurfa Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi 1. dönem, 3. dönem ve 6. dönem öğrencilerinden toplam 370 kişi oluşturmaktadır. Verilerin elde edilmesinde araştırmacılar tarafından literatür ışığında hazırlanan ve sosyodemografik özellikleri sorgulamayan 17 soruluk veri toplama formu, Algılanan Empatik ve Sosyal Öz-Yeterlilik Ölçeği, Hekimlik Değer Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Sorular, dahil edilme kriterlerini karşılayan ve çalışmaya katılmaya onay veren öğrenciler tarafından çevirim içi anket yoluyla yanıtlanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 25,0 istatistik paket programı kullanılmıştır. İstatistiksel alfa önemlilik seviyesi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 199'u (53,8%) kadın, 171'i (46,2%) erkek olmak üzere toplam 370 (100,0%) öğrenci katılım sağlamıştır. Katılımcıların 252'sinin (68,1%) mesleğini isteyerek seçmiş olduğu, 170'inin (45,9%) ailesinde veya çevresinde rol model aldığı bir kimsenin bulunduğu saptanmıştır. Katılımcıların AEÖYSÖY ölçeğinden aldıkları toplam puan ortalama 44,57, standart sapma(ss) 5,87 idi. HDA Ölçeğinden aldıkları toplam puan ortalama 79,28, standart sapma(ss) 8,63 IX idi. Kadınların HDA ölçeğine göre hesaplanan hasta hekim ilişkisi ve hekim tutumu puan ortalaması erkeklere göre anlamlı şekilde yüksektir (p=0,021, p:0,03). Yaş aralığı 20-23 olan katılımcıların hasta hekim ilişkisi alt boyutu, yaş aralığı 17-19 olanların hekimin empati yeteneği alt boyutu ortalama puanları diğer yaş aralığındaki bireylerden istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksektir (p=0,021, p:0,041). Üniversite öncesi ikamet tipine göre algılanan sosyal özyeterlik alt boyut puanları (p=0,010), hekimlik değer algısı puanları (p=0,042), hasta hekim ilişkisi alt boyut puanları (p:0,012), hekimin tutumu alt boyut puanları arasında (p=0,023) istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Yüksek gelire sahip olduğunu ifade eden bireylerde algılanan empatik ve sosyal özyeterlik ölçek puanları ve algılanan empatik özyeterlik alt boyut puanları anlamlı şekilde daha yüksektir (p=0,009; p=0,003). Dönem-6 öğrencilerinin algılanan sosyal özyeterlik alt boyutu ortalama puanları (p=0,034), dönem-3 öğrencilerinin ise hekimin empati yeteneği alt boyutu ortalama puanları (p=0,007) istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksektir. Mesleği isteyerek seçme durumuna göre sosyal özyeterlik alt boyutu, HDA, hasta hekim ilişkisi alt boyutu ve hekimin tutumu alt boyutları evet kaynaklı istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (sırasıyla p:0,07, p:0,000, p:0,000, p:0,000). Ailede veya çevrede hekim rol model olanlarda AEÖYSÖY, empatik özyeterlik alt boyutu ve hekimin empati yeteneği alt boyut puanları anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur (sırasıyla p:0,028, p:0,015, p:0,012). (p<0,05). Sonuç: Çalışma bulgularına göre katılımcı öğrencilerin empatik ve sosyal öz yeterlik ve hekimlik değer algısı puanları yüksek olmakla birlikte yaş, cinsiyet, sınıf düzeyi, yaşanılan yer, aile gelir durumu, mesleği isteyerek seçme, çevrede rol model olma, iletişim dersi alma, mezuniyet sonrası uzmanlık düşünme-özel klinik/hastanede çalışma isteği gibi bazı sosyodemografik değişkenlere göre anlamlı farklılık göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Tıp fakültesi, öğrenci, hekimlik değer algısı, öz yeterlik, empati