Trabzon'daki geleneksel oyuncakların halkbilimi açısından incelenmesi

Çocuk ve yetişkinlerin geleneksel ekolojik bilgi bağlamındaki yaratıcılıklarını ortaya koyan ve çocukluk çağıyla özdeşleşmiş olan oyuncaklar geleneksek bilginin korunmasını, kültürün kuşaklar arasındaki aktarımını sağlamaktadır. Ekolojik çevredeki malzemeler kullanılarak üretilen oyuncaklar bireyin ait olduğu çevreyi tanımasına ve kültürel formlar kapsamında oyuncaklar etrafında üretilen oyunlarla toplumsallaşmasına hizmet etmektedir. Bunun yanı sıra oyuncakların yapımı ve onlarla oyun kurulması bireyin bilişsel ve fiziksel gelişimini desteklemektedir. Oyuncaklar, bünyesinde kültürel, sosyal, coğrafî ve ekonomik özellikler taşıyan maddî kültür ürünüdür ve sosyal, beşerî birçok bilimin inceleme alanına girmiştir. Aynı zamanda bu çalışmanın, birçok bilimin kavşak noktasında yer alan halkbilimi disiplini çerçevesinde yapılmış olması farklı disiplinlerden yararlanılmasını doğurmuştur. Bu çalışmada Trabzon örneklem alan olarak seçilmiştir. Buradan derlenen oyuncaklar halkbilimi çerçevesinde incelenmiştir. Tezin ilk bölümünde, oyun ve oyuncağa ilişkin kavramsal çerçeve çizilmiş, oyuncak hakkında yapılmış çalışmalar tanıtılmıştır. İkinci bölümde, Trabzon'un tarihi, coğrafî ve sosyo-ekonomik özellikleri hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise sahadan derlenen oyuncakların yapımında kullanılan malzemeler, yapım aşamaları, oyuncak tercihinde cinsiyet farklılığı, oynanış şekline ait bilgiler fotoğraflarıyla birlikte göz önüne serilmiştir. Derlenen oyuncaklar ürün, ürünü yapan ve ürünle oynayan çerçevesinde performansın parçası oluşu bakımından incelenmiştir. Ham madde temininden oyuncağın yapımı aşamasına kadar gerçekleşen süreç boyunca halkbilimsel unsurlar saptanmış ve etrafında şekillenen geleneksel oyun çeşitliliği tespit edilmiştir. Böylece söz konusu oyuncakların kültür içinde doğuşu ve şekillenişi ortaya koyulmuş, etraflarında oluşan kültürel unsurlar halkbilimi perspektifinden incelenmiştir.