Trabzon ili Düzköy ilçesinde kolan dokumacılık

Bu araştırmanın amacı; Trabzon İli Düzköy İlçesinde unutulmaya yüz tutmuş, günümüze dek kayıt altına alınmamış orijinal el dokuması kolan dokuma örneklerini belgelemek ve özelliklerini ortaya koymaktır. Düzköy İlçe merkezi ve merkeze bağlı 6 köyde bu amaçla kolan dokuma yapan yöreler belirlenmiştir. Düzköy ilçe merkezi, Çayırbağ, Gürgendağ, Çal, Taşocağı, Çiğdemli, Alazlı gibi araştırma kapsamında ulaşılabilen eski ve yeni örneklerden oluşan toplam 26 adet el dokusu kolan dokuma örneği örneklem grubu olarak belirlenmiştir. Örneklem grubu olarak belirlenen kolan dokumaların teknik, renk, desen, motif özelliklerinin en iyi şekilde ortaya koyabilmek için birçok açıdan fotoğrafları çekilerek kaydedilmiştir. Trabzon İli Düzköy İlçe merkezi ve 6 köyde kolan dokuma yapmış veya halen yapmakta olan 110 birey çalışma grubu olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte belirlediğimiz örneklem grubundan elde edilen yargısal bilgilerin düzenli kayıt altına alınması için kolan dokuma bilgi formu geliştirilmiştir. Yörede çalışma grubundan elde edilen yargısal verilerin toplanması için anket formu hazırlanmıştır. Anket formlarından elde edilen verilerin frekans analizleri yapılmıştır.Günümüzde yörede kolan dokumacılığı daha çok kıyı kesimden iç kesimlere doğru kaymıştır. Kolan dokuma yapan bireyler genellikle kendi tezgâhlarında boş zamanlarında özellikle genç kızların çeyizlerine koymak için yapmaktadır. Geçmişte bu sanatı, genç yaşlı her evde bilmeyen yokken, günümüzde daha çok orta yaş ve üstü bireyler yapmaktadır. Kolan dokuma yapan bireyler daha çok kendi ihtiyaçlarını giderebilmek için dokuma yapmaktadır. Yörede evlenecek her kızın çeyizinde mutlaka kolan dokuma yer almaktadır. Kolan dokuma yapan bireylerin eğitim durumları incelendiğinde okuma- yazma bilmeyenlerin oranın oldukça yüksek olduğu görülmektedir. Yörede yapılan araştırma doğrultusunda eski örneklerin günümüzde olduğu gibi tahta tezgâhta yapıldığı, kullanılan ipliklerde atkı veçözgüsünün yünden olduğu tespit edilmiştir. Kullanım alanlarına göre farklı ende ve boyda dokuma yapıldığı, renk olarak ise ilçe merkezinde sarı, kırmızı, siyah ve beyazın yoğun olarak kullanıldığı, köylere doğru çıkıldıkça renklerin giderek canlandığı ( pembe, bordo, mavi, yeşil) dikkati çekmektedir. Kolan dokumalarda kullanılan desenlerin çoğu geçmişte yapılan desenler ile bire bir örtüşmesine rağmen bazı desenlerin dokuyucular tarafından tasarlandığı görülmektedir. Yörede dokunan kolan dokumalarda yoğun olarak, geometrik, bitkisel, nesnesel ve hayvansal bezemeler kullanılmıştır.Anahtar Kelimeler: Trabzon-Düzköy, Düzköy Kolan Dokumaları, Çarpana Dokumalar, El sanatları, Dokuma, Tezgah,