Trabzon Kızılay kan merkezine başvuran kan donörlerinin kan gruplarının dağılımı ve donörlerin demografik özellikleri

Amaç: Bir bölgede kan gruplarının dağılımı hakkında doğru bilgiye sahip olmak, bireylerin ihtiyaçları ve kan bankası işlemleri için yararlı olmasının yanında bilimsel katkı da sağlayacaktır. Literatürde, Trabzon'da ABO ve Rh kan gruplarının dağılımını ve kan bağışçılarının demografik özelliklerini inceleyen bir çalışma bulunmayıp bu araştırmada, Trabzon ili Kızılay Kan Merkezine başvurmuş olan kan bağışçılarının ABO ve Rh kan gruplarının dağılımlarının incelenmesi ve demografik özelliklerinin belirlenmesi ile elde edilen bilgilerin veri tabanı oluşturma ve donör kazanım programlarına katkı sağlaması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Araştırma Retrospektif (geriye dönük) olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 1 Ocak 2016- Eylül 2019 tarihleri arasında Türk Kızılay'ı Bölge Kan Merkezine kan veren 105.513 sağlıklı bağışçı oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında kan bağışçısı kayıt formu kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde istatistik paket programı olan SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 23 versiyonu kullanılarak, Ki kare testi ile analiz edildi ve gruplar arasındaki fark belirlenmesinde p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmamızda kan grup dağılımları incelendiğinde 44.776 kişinin (%42.44) A kan grubu, 44.342 kişinin (%42.02) O kan grubu, 11.207 kişinin (%10.63) B kan grubu, 5.006 kişinin (%4.75) AB kan grubuna sahip olduğu, her kan grubunda Rh+ olanların sayısının Rh- olanlardan daha fazla olduğu görüldü ve kan grubu sıklığının A>O>B>AB şeklinde olduğu tespit edildi. Kan bağışında bulunanların 87.033'ünün (%82.49) erkek, 18.480'inin (%17.51) kadınlardan oluştuğu, K/E oranının 0,21/1 olup erkeklerin kadınlara göre daha fazla kan bağışında bulunduğu görüldü. Yaş grup dağılımları incelendiğinde; bağışçıların %44.98'inin 18-25 yaş, %20.52'sinin 26-35 yaş, %17.47'sinin 36-45 yaş, %13.22'sinin 46-55 yaş, %3.81'inin ise 56-65 yaş grubunda yer aldığı görüldü. Bağışta bulunan bireylerden 12.571 kişinin (%11.91) ilkokul, 10.389 kişinin (%9.85) ortaokul ve 31.187 kişinin (%29.56) lise mezunu, 50.901 kişinin (%48.24) ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencisi veya mezunu olduğu ve 465 kişinin (%0.44) herhangi bir eğitimi olmadığı görüldü. Kan bağışında bulunan kişiler meslek gruplarına göre incelendiğinde, birçok meslek grubundan donörün olduğu ve bunlardan en fazla bağışta bulunan grupların %31.9 ile öğrenci, %23.34 ile serbest meslek ve %8.58 ile işçilerden oluştuğu belirlendi. Sonuç: Trabzon ili ABO ve Rh kan grupları profilinin Türkiye ortalama değerlerine yakın olduğu belirlendi. Türkiye genelinde olduğu gibi, A kan grubu oranı belirgin olarak yüksek ve B ile AB kan grupları oranları belirgin olarak düşük bulunmuştur. 18-25 yaş arası yaş grubunun kan bağışı konusunda farkındalığının diğer yaş gruplarına oranla yüksek olduğu görüldü. Kan bağışı konusunda erkek cinsiyetin kadınlara oranla daha fazla bağışta bulunduğu tespit edildi. Lisans ve üzeri eğitime sahip bireylerin bağışta bulunanların önemli bir kısmını oluşturduğu ve donörler meslek gruplarına göre incelendiğinde en fazla bağışta bulunan grubu öğrencilerin oluşturduğu saptandı. Öncelikle kadın, 25 yaş üstü ve lisans öncesi eğitime sahip bireylerin donör olarak kazanımlarının sağlanması amacıyla destek ve bilgilendirme programlarının yapılması donör sayısını arttırmada etkili olacağı ve her bölgenin kan grubu dağılımlarının belirlenmesi ile acil ya da yoğun kan ürünü ihtiyaçlarının hızlı ve kolay şekilde giderilebilmesi sağlanacaktır. Sonuçlarımızın kan gruplarının dağılımı ve bölgenin donör demografisi konusunda veri tabanı oluşmasına katkıda bulunacaktır. Anahtar Kelimeler: ABO, kan grubu, demografik özellikler, kan bağışçısı, Rh