Trabzon'da siyasi hayat (1920-1950)

Trabzon Milli Mücadeleye gerek askeri gerekse siyasi yönden son derece önemli katkılarda bulunmuştur. Fakat bu dönemde ittihatçılık Trabzon?un önde gelen unsurlarından olmuş ve bir kesimin sert muhalefeti, Trabzon?un da muhalif bir yer olarak öne çıkmasına sebebiyet vermiştir. İttihatçıların karşısında yer alan kesim ise tasfiyelerinden sonra Trabzon?da ön plana geçerek siyasetin belirleyici unsuru olmuştur. İnkılâplar sorunsuz bir şekilde Trabzon?da yerleştirilmiş, Trabzon?da tek parti idaresi kökleştirilmiştir. Bu süreçte parti müfettişleri, valiler, Türk Ocağı ve Halkevi?nin önemli katkıları görülmüştür. Toplumsal teşekküllerin hemen hepsinde CHP büyük bir etkinlik kurmuştur. Diğer taraftan muhalifinden tarafsızına kadar birçok kimse bu dönemde sistem içersinde kendine yer bulmuştur. Atatürk?ün son dönemlerinde ve sonrasında Milli Mücadele döneminden kalma kırgınlıklar giderilirken, eski muhalifler sisteme dâhil edilmiştir. Siyaseti çıkar amaçlı araç edinme, tek parti döneminde siyasetin belirleyici unsurlarının başında gelmiştir. Bu dönemde Trabzon?un, Karadeniz?in önde gelen şehirlerinden olmasına rağmen gerek iktisadi, gerek sosyal yönden hak ettiği önemi ve ilgiyi gördüğünü söylemek zordur. Trabzon?da çok partili hayata sancılı bir süreç ile geçilmiştir. Öyle ki burada siyasi oturmuşluk dolayısıyla bir muhalif partinin kurulamayacağı düşüncesi hâkimdi. Bu yönüyle CHP yeni düzene ayak uydurmada büyük zorluklar çekmiş, bir süre iç çalkantılarla uğraşmış ancak çok geçmeden toparlanmıştır. Demokrat Parti ise Trabzon?da sağlıklı ve düzeyli bir gelişme gösterememiştir. Diğer taraftan Trabzon?da CHP önemli bir yenileşme hamlesi gerçekleştirerek, Türkiye?de seçimleri kazandığı ender yerlerden birisi olmuş ve kemikleşmiş bir CHP tabanı ortaya çıkmıştır. Trabzon, yetiştirdiği siyasetçilerle de her zaman ön planda gelmiştir. Nitekim birçok cumhuriyet hükümetinde Trabzon milletvekilleri yer almıştır. Hasan Saka, Faik Ahmet Barutçu gibi siyasetçiler CHP `nin önde gelen yöneticilerinden olmuştur. Anahtar Kelimeler: Tek Parti Dönemi, Çok Partili Hayat, Demokratikleşme, Muhalefet, Cumhuriyet Halk Partisi