Transcription and evaluation of the muslim population book no. 2496 dated h.1246 in Yıldızeli kazası

II. Mahmud saltanatı sırasında yaptığı reformlarla Osmanlı Devlet teşkilatında yeni ve köklü düzenlemeler gerçekleştirmiştir. Bu devirde merkez ve taşra teşkilatı yeniden yapılandırılırken nüfus sayımlarına da başlanmıştır. Daha çok devletin askerî gücünü tespit etmek için yapılan nüfus sayımlarında erkek nüfusu ayrıntılı olarak kayda geçirilmiştir. Kadın nüfusu sayılmamıştır. Bu nüfus defterleri 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin sayım yaptığı Anadolu ve Balkan topraklarıyla ilgili önemli demografik bilgiler ihtiva etmektedir. Tanzimat Fermanı'nın 1839'da ilan edilmesiyle beraber II. Mahmud'un başlattığı reform çabaları daha da hızlanmış ve Osmanlı Devleti'nin klasik kurumlarının yerini modern kurumlar almıştır. Osmanlı kurumlarında meydana gelen bu değişimden taşra idaresi de nasibini almıştır. 1842 yılında eyaletler sancaklara, sancaklar kazalara, kazalar ise köylere ayrılmış, bu düzenleme esas alınarak Osmanlı taşrasında nüfus sayımları bu şekilde defterlere yazılmıştır. İlgili düzenleme çerçevesinde Yıldızeli, Sivas eyaletine bağlı bir kaza olarak görülmektedir. Üzerinde çalıştığımız 2496 Numaralı Sivas Eyaleti Yıldızeli Kazası Müslim Defteri, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı'nda NFS.d kodu ve 2496 sıra numarası ile yer almaktadır. Defter H.1256 (M.1840) tarihine aittir. Ebrulu bir kapakla ciltlenmiştir. Ebadı 20 x 55 cm'dir. Toplam varak sayısı 236'dır. Varak usulü numaralandırılmış olup defterin orijinal numaralandırılmasında 91. varaktan 94. varağa atlandığı görülmektedir. Defter, döneminin demografik yapısıyla sosyal ve ekonomik durumu hakkında bilgiler içermektedir. Bu defterden, Yıldızeli köylerinde yaşayan şahısların aile isimleri, kendi isimleri, askerlik durumları, yaşları ve nüfus hareketleri ile meslekleri konusunda bilgi edinilmektedir. Söz konusu defterde sadece Yıldızeli köylerinin Müslüman nüfusu mevcuttur. Bu köyler nahiyeler kapsamında bir bütün halinde ele alınmış ve gelirinin hangi tımara, vakfa ve mukaataya ait olduğu yazılmıştır. Ayrıca bunların hangi şahsın iltizamında olduğu belirtilmiştir. Köylerin toplam hâne sayısı: 1769, toplam erkek nüfusu: 5240'tır. Bu bilgiler ışığında bölge tarihin ve yörenin demografik, sosyal ve ekonomik durumuna bir nebze de olsa katkıda bulunmak istenilmiştir.