Kurgusal kimlikleri çevirmek: To Kill a Mockingbird örneği

Dilsel seçimlerin kişinin ırk, cinsiyet, sosyal sınıf, artalan ve özellikle karakter özelliklerini yansıttığı konusunda toplum dilbilimciler hemfikirdir. Başka bir deyişle, kişinin kendine özgü sözdizimsel ve sözlüksel seçimlerinden oluşan özgün dil kullanımı, o kişinin "kimliğini" yansıtır. Aynı şekilde, kurgusal karakterler de kimliklerini dil yoluyla temsil eder. Bu nedenle, kurgusal karakterlerin kimliğini keşfetmenin en iyi yolu, karakterlerin diyaloglarını analiz etmektir. Çeviri yazın bağlamında ise, erek metinde bu kimliklerin yansıtılması çevirmenin dilsel seçimlerine bağlıdır. Bu durum yazın çevirisinde karşılaşılan ve birçoğu ele alınmış olan çeviri sorunlarına bir yenisini ekler. Klasikler başta olmak üzere, birçok yazın çevirisi erek metnin biçem, anlatı tekniği ve söz sanatları bakımından kaynak metinde yaratılan etkiyi ne derece başarıyla koruduğunu görmek amacıyla analiz edilmiş, karşılaştırılmış ve değerlendirilmiştir. Bu çalışmada ise, Türkçeye Bülbülü Öldürmek adıyla çevrilmiş olan To Kill a Mockingbird adlı romanın farklı çevirmenler tarafından yapılmış beş çevirisinde diyaloglar analiz edilerek, dilsel farklılıklar olup olmadığı, varsa bu farklılıkların karakterlerin kimliklerinin temsili üzerindeki etkilerinin ne olduğu incelenmiştir. Kısaca, bu çalışmanın amacı Bülbülü Öldürmek adlı beş çeviride karakterlerin dilsel davranışlarının, To Kill a Mockingbird karakterleriyle aynı kimlikleri yansıtıp yansıtmadığını görmektir. Karakterlerin belirgin dilsel davranışları ve kaynak dil ile erek dil arasındaki dilbilgisel ve sözlüksel farklılıklar göz önünde bulundurulduğunda, bu incelemenin yazın çevirisinde kurgusal karakterlerin (yeniden)yaratımı ve çevirmen kararlarının kurgusal karakterlerin kimliklerinin oluşturulması üzerindeki etkileri konusunda aydınlatıcı sonuçlar vermesi beklenmektedir.