Çocuk edebiyatında yiyecek ögelerin çevirisi: Dav Pilkey'in Kaptan Düşükdon serisi üzerine bir çalışma

Çocuk edebiyatında en sık karşılaşılan unsurlardan biri yiyecek ögeleridir. Bu ögeler, çocuklara yönelik edebi eserlerde genellikle simgeseldir ve bu eserlerde çeşitli rollere bürünebilmekte ve farklı amaçlar doğrultusunda kullanılabilmektedir. Dolayısıyla, çocuk edebiyatının kırılgan yapısı göz önünde bulundurulduğunda, çocuk kitaplarında yer alan yiyecek ögelerinin çevirisi çevirmenler için oldukça büyük zorluklar oluşturmaktadır. Bu noktadan hareketle bu çalışma, Türkçe'ye İpek Demir ve Pınar Gönen tarafından aktarılan Dav Pilkey'e ait Kaptan Düşükdon serisindeki yiyecek ögelerinin çevirilerine odaklanmaktadır. Çalışmanın öncelikli amacı, çevirmenlerin Kaptan Düşükdon serisinde yer alan yiyecek ögelerinin aktarımında yararlandıkları çeviri stratejilerini incelemek ve çevirmenlerin aldıkları kararlarının arkasında yatan olası nedenler ile çeviri davranışlarındaki sıklıkları ortaya koymaktır. Çalışmanın bir diğer amacı ise, söz konusu kitap serisindeki yiyecek ögelerinin kaynak metinlerdeki işlev ve amaçlarının erek metinlerde korunup korunmadığını irdelemektir. Bu doğrultuda, çeviri analizi öncesinde öncelikle söz konusu kitap serisinde yiyecek ögelerinin hangi özelliklere, işlevlere ve rollere sahip olduğu incelenmiştir. Daha sonra, toplam 57 yiyecek ögesinin çevirileri Davies'in (2003) ileri sürdüğü çeviri stratejileri ışığında sınıflandırılmıştır. Çevirmenlerin aldıkları kararların incelemesinde Toury'nin (1995) erek odaklı yaklaşımı ve kabul edilebilirlik ile yeterlilik normları kuramsal çerçeveyi oluşturmuştur. Sonuç itibariyle, yiyecek ögelerinin çevirisinde her iki çevirmenin de erek odaklı bir yaklaşım sergilediği ve böylelikle çevirilerin kabul edilebilirlik kutbuna daha yakın oldukları gözlemlenmiştir. Ancak, çalışmada yiyecek ögelerinin kaynak metinlerde sahip olduğu bazı işlev ve amaçlarının çeviri metinlerde kayba uğradığı görülmüştür.