Tükenmişlik sendromu yaşamanın sağlık çalışanlarının psikolojik sağlamlıklarına ve kullandıkları savunma mekanizmalarına etkisi

Çalışma, sağlık çalışanlarının yaşadıkları tükenmişlik sendorumunun psikolojik sağlamlık düzeylerine ve kullandıkları savunma mekanizmalarına etkisini belirlemek amacıyla yapılmış olup, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı niteliktedir. Araştırmanın evrenini, Tokat ili merkezinde faaliyet gösteren Gaziosmanpaşa Üniversite Hastanesi'nde görev yapan tüm sağlık çalışanları (hemşire ve hekimler) oluşturmuştur. Çalışmaya katılmaya gönüllü olan 22 Mart 2023 ve 15 Haziran 2023 tarihlerinde kurumda görev yapan iki yüz on iki hemşire ve doksan üç hekim örneklem grubunu oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, sağlık çalışanları için kişisel bilgi formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ), Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (YPSÖ) ve Savunma Biçimleri Testi-40 (SBT-40) ile elde edilmiştir. Araştırma verilerimizin değerlendirilmesinde IBM SPSS V25 programı kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerin güvenilirliğin hesaplanmasında ise Cronbach Alpha değerlerine bakılmıştır. Veriler normal dağılıma uygunluğu için normallik testi yapılmıştır ve Kolmogorov-Smirnov analizi sonucuna göre verilerin normal dağılım göstermediği tespit edilmiştir (p<0,05). Gruplar arasındaki farklılığın tespitinde Mann-Whitney U (MWU) ve Kruskal-Wallis H (KWU) testi kullanılmıştır. Ölçeklerin arasındaki ilişkinin belirlenmesinde Spearman Korelasyon analizi kullanılmıştır. Ayrıca bütün ifadelerin ve değişkenlerin frekans değerlerine bakılmıştır. Çalışmada, MTÖ ile YPSÖ arasında istatistiksel olarak negatif yönde yüksek düzeyde bir ilişki; MTÖ ile SBT-40 arasında istatistiksel olarak negatif yönlü yüksek düzeyde bir ilişki saptanmış, tükenmişlik düzeyi ile yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum, kronik hastalık varlığı, aile ile yaşama, ailede bakmakla yükümlü olunan kronik veya psikiyatrik hastalığı olan birinin varlığı, depresyon veya uyum bozukluğu tanısı alma durumu, sigara, alkol veya madde kullanım durumu ve çalışılan birim arasında istatistiksel anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Psikolojik sağlamlık düzeyi ile cinsiyet, eğitim durumu, meslek, çalışılan birim, kronik hastalık varlığı, ailede bakmakla yükümlü olunan psikiyatrik hastalığı olan birinin varlığı, sigara alkol veya madde kullanımı arasında istatistiksel anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Savunma biçimleri ile, çalışma yılı, cinsiyet, eğitim durumu, meslek, çalışılan birim, psikiyatrik tanı varlığı, ailede bakmakla yükümlü olunan birinin varlığı, sigara, alkol veya madde kullanımı ve sigara kullanımında günde ne kadar kullanıldığı arasında istatistiksel anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sağlık çalışanlarının tanımlayıcı özelliklerinin tükenmişlik, psikolojik sağlamlık ve savunma mekanizmaları üzerinde etkili olabileceği saptanmıştır. Sağlık çalışanlarının tükenmişlik düzeyini azaltmayı, psikolojik sağlamlık düzeyini arttırmayı ve etkili baş etmeyi destekleyecek olan savunma mekanizmalarını kullanmasını sağlayacak olan girişimlerde, bu özelliklerin dikkate alınmasının önemli olduğunu düşünülmektedir.