Türev araçların muhasebeleştirilmesi

Günümüzde küreselleşme ile birlikte dünya ekonomisinin tek çatı altında bütünleşmesi ve hızla gelişmesi, finansal piyasalarda da rekabet ve etkinliğin gelişimini beraberinde getirmenin yanı sıra finansal riskin büyün ölçüde artmasında önemli bir etken olmuştur. Finansal piyasalardaki belirsizliklerden, faiz oranı ve döviz kurundaki dalgalanmalardan olumsuz yönde etkilenen yatırımcılar yeni bir ürün arayışına girmişlerdir. Temel finansal araçlardan doğan türev araçlar da yatırımcıların söz konusu olumsuz durumlardan çeşitli yollarla kendilerini koruyabilmeleri amacıyla yeni bir araç olarak karşımıza çıkmaktadır. Mevcut bir durumun korunmasına (hedging) yönelik olarak ya da spekülatif bir amaçla kullanılabilen türev araçlar genel olarak forward sözleşmeler, futures sözleşmeler, opsiyonlar ve swaplardan oluşur. Türev araçların kullanımı hızlı bir biçimde gelişmektedir. Türkiye'de türev araçların muhasebeleştirilmesi belli sınırları aşan işletmeler için Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) ve Türkiye Finansal Raporlama Standartları'nı (TFRS) uygulaması yasal açıdan zorunlu hale gelmiştir. TMS 32 Finansal Araçlar Sunum, TMS 39 Finansal Araçlar: Muhasebeleştirme ve Ölçme, TFRS 7 Finansal Araçlar: Açıklamalar ve TFRS 9 Finansal Araçlar türev araçlara ait düzenlemelerin yer aldığı standartlardır. Bu çalışmada, finansal türev araçlar ve türev araçlara ait düzenlemelerin yer aldığı TMS/TFRS'ler hakkında genel bilgilere yer verilmiş, tekdüzen hesap planı sistemindeki hesaplar kullanılarak türev araçların nasıl muhasebeleştirileceği örneklerle anlatılmıştır. Anahtar Kelimeler: Finansal Türev Araçlar, Türev Araçların Muhasebeleştirilmesi, Futures, Forward, Opsiyon, Swap, TMS 32, TMS 39, TFRS 7, TFRS 9.