Turist rehberinin kültür turizmine katkısı:evliya çelebi gözüyle güzelhisar-ı aydın örneği

Bu çalışmanın amacı, Evliya Çelebi'nin Seyahatname eserinde yer alan Güzelhisar-ı Aydın tasvirlerinden yola çıkarak bir kültür rotası oluşturmak ve profesyonel turist rehberlerinin bu tür kültür gezilerindeki katkılarını değerlendirmektir. Çalışmada, nitel bir yaklaşım benimseyerek odak grup yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, kolayda örnekleme yöntemleriyle seçilmiş ve toplam 14 kişiden oluşmuştur. Veri toplama süreci rehberli gezi öncesi, rehberli gezi sırası ve rehberli gezi sonrası olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, rehberli gezi öncesi ve sonrası yapılan değerlendirmelerde katılımcıların bilgi düzeyleri, algıları ve tarihî-kültürel farkındalıklarında belirgin değişimler yaşandığını ortaya koymuştur. Gezi öncesinde, katılımcılar Güzelhisar'ı genellikle basit bir mahalle veya yerleşim birimi olarak değerlendirmiş, tarihî ve kültürel bağlamından habersiz olduklarını ifade etmişlerdir. Rehberli gezi sonrası ise Güzelhisar'ın derin bir tarihî geçmişe ve zengin bir kültürel mirasa sahip bir yer olduğu anlaşılmıştır. Özellikle Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sindeki tasvirlerin rehber eşliğinde aktarılması, katılımcıların bu tarihî bağlamı kavramalarına ve Evliya Çelebi ile Güzelhisar arasındaki ilişkiyi anlamalarına önemli katkılar sağlamıştır. Rehberin detaylı anlatımları, Alihan Baba Türbesi ve Üveys Paşa, Ramazan Paşa, Hasan Çelebi Camileri gibi tarihî yapıların sosyal ve manevi bağlamları hakkında katılımcılarda farkındalık oluşturmuş ve tarihî bilinç geliştirmiştir. Bunun yanı sıra, türbelerdeki manevi atmosfer ve tarihî mekânların sembolik anlamı, katılımcılarda derin duygusal etkiler yaratmış, coşku ve hayranlık gibi hislerle geçmişle bir bağ kurmalarını sağlamıştır. Gezi süreci, katılımcıların bilgi düzeylerini artırmakla kalmamış, aynı zamanda Güzelhisar'a dair algılarında kalıcı bir değişim yaratmıştır. Bu bulgular, profesyonel turist rehberlerinin bilgi aktarımı, tarihî bilinç oluşturma ve kültürel mirasın tanıtılmasındaki kritik rolünü bir kez daha göstermiştir. Sonuç olarak, rehberli gezilerin tarihî ve kültürel farkındalık yaratmada önemli bir araç olduğu ve bu tür etkinliklerin bölgesel ve ulusal düzeyde daha fazla desteklenmesi gerektiği ortaya konulmuştur. Anahtar Sözcükler: Profesyonel Turist Rehberi, Kültür Turizmi, Evliya Çelebi, Seyahatname.