Turist rehberlerinin duygusal emek, iş yaşam kalitesi ve yaşam doyumu: Tükenmişliğin aracı ve örgütsel desteğin düzenleyici rolü

Turist rehberliği mesleği, hizmet tüketiminin tüm aşamalarında insanlar arası yüz yüze etkileşiminin yoğun yaşandığı bir çalışma alanıdır. Bu yoğun etkileşim, her koşulda güler yüzlü olmayı ve sıcaklık göstermeyi gerektirdiğinden çalışanlar için ek gayret söz konusu olabilmektedir. Ancak bu ek gayret sonucu ortaya çıkan duygusal emek; çalışanların stres, tükenmişlik ve işten soğuma gibi sorunları yaşamalarına neden olabilmektedir. Dahası, turist rehberleri, turizm destinasyonlarında olumlu turist deneyimlerinin oluşmasında önemli role sahip olmasına rağmen, onların iyi oluşu ile ilgili çok az bilgiye sahip olunduğu görülmektedir. Bu tez çalışmasında duygusal emek ve iyi oluş teorilerinden yola çıkılarak; duygusal uyumsuzluk, duygusal çaba, iş yaşam kalitesi, yaşam doyumu, tükenmişlik ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkileri kapsayan bir model önerilmiş ve test edilmiştir. Çalışma ayrıca, tükenmişliğin aracı ve örgütsel desteğin düzenleyici rolünü de değerlendirmiştir. Çalışmanın evreni, Türkiye'de eylemli olarak çalışan turist rehberleridir. Çalışmada anket tekniği kullanılmış olup, toplam 301 profesyonel turist rehberine ulaşılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre duygusal uyumsuzluk; tükenmişliği ve işten ayrılma niyetini arttırıp iş yaşam kalitesini düşürürken; duygusal çaba tükenmişliği azaltmakta ve iş yaşam kalitesi ile yaşam doyumunu arttırmaktadır. Araştırmada tükenmişlik; duygusal uyumsuzluk ile iş yaşam kalitesi, yaşam doyumu ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkilere aracılık etmektedir. Çalışma sonuçları, örgütsel desteğin duygusal uyumsuzluk ve tükenmişlik ilişkisindeki düzenleyici rolünü ise doğrulamamaktadır. Mevcut araştırmanın; hem duygusal emek hem de turizmde iyi oluş ile ilgili alan yazına teorik katkı sağlaması beklenmekte; ayrıca turist rehberlerini istihdam eden turizm acenteleri ve tur operatörlerine önemli öneriler sunabileceği gibi, Turist Rehberleri Birliği ve Rehber Odaları gibi örgütler için de yol gösterici nitelikte olacağı düşünülmektedir.