Türk ve Alman hukukunda yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi

Mahkeme kararları, devletlerin egemenliklerinin bir ifadesidir ve verildikleri ülke içerisinde hüküm ve sonuç doğurur. Yabancı mahkeme kararının verildiği ülke dışında hüküm ve sonuç doğurması, kararın o ülkede "tanınmasına" veya "tenfiz edilmesine" bağlıdır. Küreselleşmenin doğal bir sonucu olarak, Milletlerarası Özel Hukukta özellikle yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi büyük önem taşımaktadır. Bu durum, bir ülke mahkeme kararının başka bir ülkede geçerli olması ihtiyacını da beraberinde getirmektedir. Bazı milletlerarası sözleşmeler ve bazı devletlerin yasal düzenlemelerinde ise, yabancı adli veya idari makam kararlarının herhangi bir şarta ve usule tabi olmaksızın veya tenfiz yargılaması yapılmaksızın kendiliğinden hüküm ve sonuç doğurması kabul edilmektedir. Günümüzde, Türkiye ve Almanya arasında, Almanya'da yaşayan Türk nüfus da dikkate alındığında, bu iki ülkede oldukça sıkı sosyal ve ekonomik ilişkiler mevcuttur. Bu nedenle, yabancı mahkeme kararlarının tanıması ve tenfizi konusu Türkiye ve Almanya arasında özel bir önemi haizdir. Yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizinde bu iki ülkede farklı yargılama usulleri yer almaktadır. Almanya'da ve üyesi olduğu Avrupa Birliğinde tanıma ve tenfizi basitleştiren, standartlaştıran ve doğrudan tanıma veya tenfizi öngören düzenlemeler bulunmaktadır. Benzer şekilde, Türkiye'de de son yıllarda yapılan düzenlemelerde bu yönde bir eğilim dikkat çekmektedir. İki bölümden oluşan bu çalışmanın Birinci Bölümünde Türk Hukukunda Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi, İkinci Bölümünde Alman Hukukunda Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi konusu ele alınmıştır. Bu bağlamda, öncelikle her iki ülkede yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi kavramları, tanıma ve tenfiz müesseselerinin tarihçesinden bahsedildikten sonra, yine her iki ülkenin millî hukukunda yer alan yasal düzenlemeler ile tanıma ve tenfiz konusunda imzaladıkları iki veya çok taraflı uluslararası anlaşmalara yer verilmiştir. Ayrıca yeri geldikçe, güncel gelişmelerle birlikte her iki ülkedeki yabancı mahkeme kararlarının tanıması ve tenfizi düzenlemelerinin karşılaştırması yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tanıma, Tenfiz, Yabancı Mahkeme Kararı, Almanya, Türkiye.