Türk dili dergisi üzerine inceleme (1965-1970)

Türk Dili dergisi ilk sayısından itibaren edebiyat ve kültür hayatımızda etkin bir rol oynamıştır. Türk Dili konusunda yeni anlayışlara kapı açan dergi, cumhuriyet sonrası edebiyatımızın büyük bir kısmını günümüze dek takip eden süreli yayınlardandır. İlk çıktığı günden bu yana edebiyatımızın önde gelen yazar ve şairlerine sayfalarında yer veren Türk Dili dergisinin incelenen 1965-1970 yılları arasında Agâh Sırrı Levend, Ömer Asım Aksoy, Muzaffer Uyguner, Cahit Öztelli, Fahrettin Kırzıoğlu, Mehmet Salihoğlu, Emin Özdemir, Oktay Akbal, Gündüz Akıncı, Selahattin Batu, Haydar Ediskun, Enver Naci Gökşen, Turgut Özakman gibi şahsiyetler yazılar yazmışlardır. Türk Dili dergisinin 1965-1970 dönemi içindeki dil ile ilgili polemikleri o yılların edebî ve fikrî manzarası hakkında bize bilgi vermektedir. Edebiyatçılar arasında tartışılan en önemli konular; öz Türkçecilik hareketi ve Türk Dil Kurumudur. Bu dönemde dilde özleşme konusunda iki farklı anlayışın ortaya çıktığını görüyoruz: Halk diline yerleşmiş yabancı kelimeleri atıp yerlerine eski Türkçe köklerden kelime türetmeyi savunanlar ile dilde özleşmeyi kabul edip halk dilinde yerleşmiş yabancı kelimelerin kalması gerektiğini savunanlar. Türk Dili dergisinde dönemin ünlü şairlerinin pek çok şiirine yer verilmiştir. Ayrıca yerli ve yabancı sayısız tiyatro ve kısa oyun dergide yayımlanmıştır. Derginin tiyatro ve sinema özel sayıları da alanındaki boşlukları kapatır, yerli ve yabancı pek çok yazar ve esere yer verir mahiyettedir. Derginin 1965-1970 yılları arasındaki edebî faaliyetlerini incelediğimiz bu çalışmada ?dil? ile ilgili konuların ön planda olduğunu gördük. Dil devrimiyle beraber dil anlayışının değişen seyrini Türk Dili dergisinde gözlemleyebiliriz. Ayrıca dilde özleşme hareketi ve teklif edilen yeni kelimeler etrafında oluşan tartışmalar bu süreli yayının sayfalarında yer bulmuştur. Bu çalışma ile Türk tarihinin önemli kültür devrimlerinden biri olan Dil Devrimini özümseyen, bu anlayışla yeni eserler veren ve yayımlayan Türk Dili dergisinin, edebiyat dünyasındaki yansımalarını göz önüne sermeye gayret ettik. Bu çalışmadan amacımız, döneme ait daha çok vesika ve bilgi toplayarak bunları sonraki araştırmalar için ilgililerin kullanımına sunmaktır. Anahtar Sözcükler 1) Süreli Yayın 2) Dil 3) Dil Devrimi 4) Öz Türkçecilik 5) Türk Dil Kurumu