Türk dış politikasında yumuşak güç aracı olarak dış yardımlar: Somali örneği

Güç, uluslararası ilişkileri açıklayan temel bir kavramdır. Zaman içerisinde hem uluslararası ilişkilerin hem de ilişkileri belirleyen gücün içeriğinin değişmesi ile gücün niteliği de değişime uğramıştır. Küreselleşme sürecinde gücünü devlet dışı yapılarla paylaşmak zorunda kalan ulus devletlerin gücü aşınmıştır. İletişim teknolojilerindeki olağanüstü gelişim ve Batı demokrasilerindeki sosyal değişim ile klasik güç uygulamalarının maliyeti artmış ve yumuşak güç uygulamaları önem kazanmıştır. İkinci Dünya Savaşı sonrasında uygulanan Marshall yardımlarıyla kurumsallaşmaya başlayan ve önemli bir dış politika açılımı olan dış yardımlar, 21.yüzyılda ulus devletlerin amaçlarını gerçekleştirmek için müracaat ettikleri, etkili bir yumuşak güç aracı olarak öne çıkmıştır. Türkiye, Soğuk Savaş sonrasında uluslararası sistemde meydana gelen yapısal değişiklikler çerçevesinde, çok yönlü, çok boyutlu aktif bir dış politika anlayışını uygulamaya koymuştur. Bu anlayış gereği yöneldiği Afrika ülkeleri ile ilişkilerin geliştirilmesinde, yumuşak güç aracı olarak dış yardımlar önemli bir yere sahiptir. Türkiye, dış yardımların bir disiplin içerisinde, etkin ve verimli bir şekilde uygulamasını, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ile gerçekleştirmektedir. Türk Dış Politikasında yumuşak güç aracı olarak dış yardımların etkisini ve önemini ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada, Türkiye'nin Afrika açılımı ve TİKA'nın Somali yatırımları araştırmaya konu edilmiştir. Bu kapsamda ilk bölümde gücün, sert güçten yumuşak güce evrimi ve dış yardımların, bir dış politika aracı olarak kurumsallaşma süreci incelenmiştir. Soğuk Savaş sonrası dönemde Türk Dış Politikasındaki değişimin ve Türkiye'nin yumuşak güç kaynağı olarak kurumlarının değerlendirildiği ikinci bölümde, Türkiye'nin dış yardım kurumu olarak TİKA'nın çalışmaları incelenmiştir. Üçüncü bölümde, iç ve dış dinamiklerin etkisiyle ve bir program dâhilinde gerçekleştirilen Türkiye'nin Afrika açılımı incelenmiştir. Son bölümde ise, Türkiye-Somali ilişkileri ve TİKA'nın Somali yatırımları, Türkiye'nin yumuşak güç uygulamaları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler neticesinde, çok yönlü aktif dış politika anlayışının bir gereği olarak, Türkiye'nin siyasi ve ticari etkinliğini yakın coğrafyasının dışına taşıma çabası kapsamında gerçekleştirmiş olduğu yumuşak güç uygulamalarının Türk Dış Politikasına olumlu katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.