Türk eğitim sisteminde öğretmenlerin hizmet içi mesleki gelişimlerine yönelik çalışmaların sistematik bir derlemesi

Bu araştırmanın amacı Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) bünyesindeki görev yapan öğretmenlerin mesleki gelişimlerine yönelik yapılan hizmet içi mesleki çalışmaları tür, branş ve yıllara göre amaç, yöntem ve sonuç bağlamında belirli ölçütlere göre inceleyerek ilgili alanyazındaki genel durumu saptamak ve çalışmaların farklı değişkenler açısından eğilimlerini ortaya çıkarmaktır. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemlerinden sistematik derleme modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın veri kaynağını 2013-2023 yılları arasında hizmet içi eğitimi konu alan Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi veritabanı ve Dergipark veritabanındaki çalışmalar oluşturmaktadır. İncelenen çalışmalar cevap aranan alt problemler dahilinde (tür, branş, yıl, amaç, konu, çalışma grubu, çalışma yöntemi, veri toplama aracı, veri analiz yöntemi, sonuç) temalar oluşturularak kodlanmıştır. Veriler doküman inceleme tekniği kullanılarak toplanmış ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda yapılan çalışmaların büyük çoğunluğunun yüksek lisans tezi ve genel branşlara yönelik çalışmalar olduğu, çalışmaların büyük çoğunluğunun 2017 yılı sonrasında yapıldığı belirlenmiştir. Çalışmalar sıklıkla genel branşlara yönelik öğretmen görüşlerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiş yüksek lisans türünde çalışmalar olup, bununla birlikte doktora çalışmaları ise ağırlıklı olarak eğitim programı geliştirme ve değerlendirme amacıyla gerçekleştirilmiştir. Konulara göre dağılıma bakıldığında genel branşlara yönelik genel konularda çalışmalar yapılmıştır. Belirli konulara yönelik ise teknoloji ve öğretim model/strateji ve yöntemlere yönelik çalışmaların fazla olduğu, teknoloji konulu çalışmaların genel branşlara yönelik makale ve doktora türünde, öğretim model/strateji ve yöntemleri konulu çalışmaların ise İngilizce branşına yönelik yüksek lisans türünde çalışmalar olduğu görülmektedir. Çalışmaların katılımcılarının büyük bölümü öğretmen oluşturmaktadır. Çalışmaların büyük bir kısmı nitel araştırma yöntemi ve durum çalışması deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmalarda sıklıkla bir, iki ve üç farklı veri toplama aracı kullanıldığı görülmüştür. Çalışmalarda elde edilen veriler nitel analiz yöntemlerinden içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmalardan elde edilen sonuçlara bakıldığında olumlu sonuçlanan çalışmaların fazla olduğu, bununla birlikte olumsuz sonuçlanan çalışmalarda verilen eğitimlerin yetersiz olduğu ve ihtiyaçları karşılamadığı görüşünün hakim olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda öğretmenlerin ihtiyaçlarına yönelik daha fazla çalışma gerçekleştirilmesi önerilmiştir.