Türk halk kültüründe çobanlık

Atı ilk evcilleştiren millet olan Türklerin yaşamında at sürülerinin bakımını üstlenen ve bunu yapan yılkıcılar, çobanlar geniş bir yer tutmuştur. Hayvan yetiştiriciliği Türk milletinin yaşam şeklinin, varoluşunun bir şartı olmuştur. Buna bağlı olarak çobanlığa dair gelenekler, inanışlar ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada kültür tarihimizde geniş yer bulan çobanlık ve ona bağlı ritüeller incelenmeye çalışılmıştır. Çobanlığın icrasındaki geleneksel yöntemler, araç-gereçler, çobanlığa dair uygulamalar araştırılmıştır. Peygamberlik ve çobanlık arasındaki ilişki ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Göçebe yaşam içerisinde ve sonrasında çobanlığın halk edebiyatı açısından içerdiği mesajlara yer verilmiş; halk edebiyatına ait olan ve hazine değeri taşıyan destan, masal, efsane, halk hikâyeleri, türkü, mani, atasözü gibi Türk kültürünün geleneğinin taşıyıcısı olan türler içerisinde çobana ve çobanlığa verilen değer üzerinde durulmuştur. Çobanın Türk kültüründe sadece koyun veya at besleyen kişi olmayıp aynı zamanda astral mitlerin de merkezi figürü olduğuna dair örneklere yer verilmiş, İslamiyet öncesi şamanların, baksıların özelliklerinin bir kısmının günümüzdeki bazı çobanlarda var olduğu gözlenmiştir. Büyük hayvan sürülerine sahip olan Türklerin çoban ve çobanlık etrafında oluşturdukları derin çoban kültü araştırılmıştır Anahtar Kelimeler: Çobanlık, halk kültürü, âdet ve inanmalar, törenler, halk edebiyatı metinleri.