Türk hukukunda hapis cezasına alternatif yöntemlerin etkinliği

Ceza hukukundaki hürriyeti bağlayıcı cezaların olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla geliştirilen hapis cezasına alternatif yöntemler; öncelikle orta ve hafif ağırlıktaki suçlardan mahkûm olanları ceza infaz kurumunun olumsuz etkilerinden koruma ve hükümlünün kişiliği üzerinde yapıcı adımlar atma amacını taşımaktadır. Bu alternatif yöntemler, hükümlünün suç okulu olarak tanımlanabilecek ceza infaz kurumlarına alınması yerine; ona mesleki destek, eğitim desteği, sosyal ve psikolojik destek verilmesi, onu suça iten sebeplerin değerlendirilmesi, bunların ortadan kaldırılması ve bu yolla hükümlünün rehabilite edilmesi ile denetim altında ve kontrollü olarak topluma salınmasını sağlamaktadır. Bu süreçlerde yaşanacak en ufak bir zafiyet, serbest bırakılan hükümlünün yeniden suç işlemesi anlamına gelecek; bu durum ise toplum nezdinde infial yaratarak toplumun adalete olan inancını zedeleyecektir. Bu açıdan, hapis cezasına alternatif olarak sunulan bu yöntemlerin titizlikle uygulanması önem arz etmektedir. Hapis cezasına alternatif olarak öngörülen yöntemler arasında yer alan seçenek yaptırımlar, özel infaz usulleri, denetimli serbestlik, koşullu salıverilme veya erteleme gibi kurumların uygulanması süreci birçok aktörün birlikte çalışmasını gerektirmektedir. Bu yöntemlerin kavramlaştırılması, uygulamadaki sorunların tespit edilmesi ve iyi uygulama örneklerinin ortaya çıkarılmasında başta ceza hukuku aktörleri olmak üzere; psikologlar, sosyologlar ile sosyal hizmet çalışanları, kriminologlar ve penologlar gibi farklı disiplinlerden profesyonellere çok iş düşmektedir. Bu süreçte, her bir disiplinin konuyu kendi bilimsel çerçevesinde ele alması da yeterli olmayıp; disiplinlerarası çalışmalar ile bu uygulamalardan en yüksek faydanın nasıl sağlanabileceğine ilişkin kapsamlı araştırmaların yapılması gerekmektedir. Bu çalışmada; hapis cezasına alternatif olarak sunulan uygulamalara ilişkin olarak sosyoloji, psikoloji, kriminoloji, penoloji, hukuk ve sosyal hizmet alanlarında yapılmış olan nicel, nitel ve istatistiki çalışmalar incelenmiş; elde edilen sonuç verilerinin değerlendirilmesi, hukuki alana yansımalarının tespiti ve bu uygulamaların iyileştirilmelerine ilişkin çözüm önerilerinin sunulması yoluyla hukuk doktrinine katkı sağlamak amaçlanmıştır.