Türk İş Hukuku'nda ikale

Tarafların sözleşme özgürlüğü kapsamında, iş sözleşmesini özgürce ve karşılıklı anlaşma ile sona erdirebilmeleri mümkündür ve bu sona erdirme hali ikale olarak adlandırılmaktadır. İşçi ve işverenin bir araya gelerek, iş sözleşmesini karşılıklı anlaşma ile sona erdirmesi olan ikalenin kurulması, şekli, hukuki niteliğinin tespiti ve geçerlilik denetiminde, Türk Borçlar Kanunu hükümlerine başvurulmaktadır. Sözleşmenin sona erdirilmesi özgürlüğünü de kapsayan sözleşme özgürlüğü ilkesi, ikalenin hukuki temelini oluştursa da genel bir Borçlar Hukuku sözleşmesinden farklı olarak, işçi lehine yorum ilkesi gereğince ikalenin yorumuna ayrı bir hassasiyetle yaklaşılması gerekmektedir. Zira ikalenin bir fesih olmaması nedeniyle, bu sona erme halinde iş güvencesi hükümleri söz konusu olmamakta, işçinin işveren feshi halinde başvurabileceği bazı hakları ortadan kalkmaktadır. İşverenlerin bu nedenle iş güvencesi hükümlerini bertaraf etmek için fesih iradelerini gizlemek amacıyla ikaleye başvurmakta oldukları bilinmekte; bu nedenle de ortada gerçekten her iki tarafın da ikale yapma iradesi olup olmadığının tespitine çalışılmaktadır. Kanunun dolanılması amacını taşıyan bu gibi ikalelerin geçersizliğinin tespitinde Doktrin ve özellikle Yargıtay tarafından getirilen bazı ölçütlere başvurulmaktadır. Çalışmamızda bu ölçütlerin neler olduğuna değinilerek, ikalenin hangi hallerde geçerli olduğu, geçerli olmadığı hallerde neler yapılabileceği, iş sözleşmesinin akıbetinin ne olacağı sorunları ve Yargıtay'ın bu konulardaki yaklaşımları üzerinde durulmuştur.