Türk istiklal Harbi'nde 5. Süvari Kolordusu

Bu tez 5. Süvari Kolordusu'nun İstiklal Harbi'ndeki harekatını bütüncül olarak irdeleyen ilk tezdir. Bu bağlamda çalışma, 5. Süvari Kolordusu'nun batı cephesindeki aldığı pozisyon, görev, harekat ve işlevini büyün yönleriyle ortaya koymak için yapılmıştır. Araştırma 5. Süvari Kolordusu'nun Kütahya-Eskişehir, Sakarya Meydan Muharebesi, Büyük Taarruz, Başkomutan Meydan Muharebesi ve Takip Harekatı'nda aldığı görevler ve faaliyetler ayrıntısıyla ele alınmıştır. 5. Süvari Kolordusu'nun Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'ndeki adı 5. Grup olarak geçmektedir. Anılan grup, Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sırasında Türk Ordusu'nun Yunan Ordusu karşısında Sakarya'nın doğusuna çekilmesi sırasında stratejik bir görev ifa etmiştir. Türk Ordusu geri çekilirken Yunan kuvvetlerini yıpratarak çekilmenin zayiatsız bir şekilde yapılmasını sağlamıştır. 5. Grubun Sakarya Meydan Muharebesi'ndeki en önemli vazifesi Yunan Komuta kademesine ulaşmak ve Yunan kuvvetlerine karşı yıpratma harekatında bulunmaktı. Bu bağlamda Uzunbeyli Baskını ile Yunan Ordu komutanı Anastasios Papulas ve komuta heyeti ele geçirilmeye çalışılmış ancak girişim sonuçsuz kalmıştır. Öte yandan Mangal Dağı Muharebesi ile de Türk ve Yunan Orduları çarpışırken, yıpratma harekatıyla Yunan Ordusu çökertilmiştir. Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra 5. Grubun adı 13 Eylül 1921 tarihinden itibaren 5. Süvari Kolordusu olmuştur. 5. Süvari Kolordusu'nun Büyük Taarruz sırasındaki faaliyetleri ise savaşın kazanılmasında son derece etkilidir. Adı geçen kolordu öncelikli olarak Afyonkarahisar hattında tutunmuş olan Yunan kuvvetlerini Sinanpaşa'nın güneyden girerek çevreleme harekatı yapmış ve Yunan kuvvetlerini oyalamayı başarmıştır. Keza İzmir-Uşak-Afyonkarahisar demir yolu hattını keserek, Yunan Ordusu'nun ikmal, iaşe ve kuvvet dengesini bozmuştur. Ayrıca Büyük Taarruz sırasında Yunan kolorduları arasındaki koordinasyonu ortadan kaldırarak, Yunan birliklerinin birleşmesini engellemeyi başarmıştır. Kolordu, 1 Eylül 1922 tarihinde başlayan Takip Harekatı'yla da Uşak, Manisa, İzmir bölgelerinden Yunan kılıç artıklarını Anadolu'dan tahliye etmiştir. Bu tez, ağırlıklı olarak Genelkurmay (ATASE) Arşivi kaynaklarından, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi ve TBMM Kütüphanesi'ndeki ana kaynaklardan faydalanılarak hazırlanmıştır. Ayrıca telif eserlere de yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: 5. Süvari Kolordusu, Fahrettin Altay, Afyonkarahisar, Uşak, İzmir.