Türk kültür tarihinde yırtıcı kuşlar ile ilgili inançlar

Tabiatla iç içe yaşamış olan kavimlerin inançlarının ve kültürlerinin, doğa unsurları ile şekillendiği açıkça görülmektedir. Köken itibariyle bozkır coğrafyasında yaşayan Türk kavimlerinin de inançları ve kültürleri temel olarak bu coğrafyaya özgü manevi ürünler yaratmıştır. Bozkır hayvanları kuşkusuz bu ürünlerin başında gelmektedir ve onlar Türklerin maddi ve manevi yaşamlarında epey rol oynamışlardır. Yırtıcı kuşlar bu hayvanlar arasında oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Öyle ki çeşitli Türk kavimlerinin inançlarında, sosyal hayatlarında, kültürlerinde fazlaca varlık göstermişlerdir. Ne yazık ki bu görkemli yırtıcıların Türk kültüründe ve inançlarındaki yeri etraflıca araştırılmış değildir. Bu sebeple bu çalışma, yırtıcı kuşların (kartal, akbaba, doğan, baykuş) Türklerin inançlarındaki ve maddi-manevi kültürlerindeki yerini belirlemeyi amaçlamıştır. Çalışma iki bölümden oluşmakta olup, ilk bölümde yırtıcı kuşlar bir inanç ögesi olarak incelenirken; ikinci bölümde bir sosyal ve kültürel unsur olarak ele alınmışlardır. Türk kavimlerinin ve topluluklarının çeşitli coğrafyalara yaptıkları göçlerle meydana getirdikleri dağınık kültürel miras içerisinde bulunan yırtıcı kuşlar, ancak eski ve yeni araştırmacıların etnografik çalışmalarından, ansiklopedik sözlüklerden, seyahatnamelerden, yazılı ve sözlü efsanelerden; yazıtlar, mezar taşları, kurganlardan elde edilen verilerin ışığında incelenebilmiştir.