Türk kuyumculuk sektöründe strese neden olan etmenlerin kuyumcuların performansı üzerindeki etkisinin incelenmesi: Mersin ilinde faaliyette bulunan kuyumcular üzerine nitel bir araştırma

Günümüzde hızla değişen ekonomik durumlar, teknoloji alanında yapılan yeni icatlar ve bu icatların iş yaşamımızın, özel yaşamımızın her alanında yer alması ve rekabet ortamının artmasıyla birlikte şirketler kendilerine daha çok değer katacak faaliyette bulunmak durumunda kalmışlardır. İnsanların devamlı olarak değişen ve gelişen bu durumlara adapte olma durumu ise stres olgusunun meydana gelmesine neden olmuştur. Stres, iş yaşantısında önemli bir yere sahip olup çalışanların görev ve sorumluluklarını yerine getirirken, performanslarını etkileyen en önemli etmenlerden biri olarak nitelendirilmektedir. Genellikle olumsuz olarak algılanan stres kavramının bazen çalışanları tetikleyip, çalışma azimlerini artırarak performanslarını olumlu yönde etkileyebilmektedir. İş yaşantısında stres, çalışanlar üzerinde uyarıcı bir etkiye sahip olup ilk etapta performanslarını artıran bir etkiye sahip olsa da diğer taraftan baskının şiddeti artması ve bireyin bu baskıyı kaldıramayacak şekilde devamlı olması işgören üzerinde aşırı strese neden olmakta ve performanslarını düşürmektedir (Baltaş ve Baltaş, 2012: 65). İş yaşantısında stres çalışanların performansını kişisel stres etmenleri, örgütsel stres etmenleri ve çevresel stres etmenleri olarak üç temel etmen üzerinden etkilemektedir. Bu çalışma günlük yaşamın problem alanlarını göz önünde bulundurarak iş yaşamındaki stres olgusunun performans üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Mersin ilinde kuyumculuk sektöründe faaliyette bulunan bireyleri kapsayan bu çalışma, stresin kuyumcular üzerindeki performansı nasıl etkilediğini ölçmek için, nitel yöntem kullanılarak gerçekleştirilmiş bir araştırma özelliği taşımaktadır. Mersin ilinde faaliyette bulunan kuyumcularla görüşmelerden elde edilen verilerin içerik analizine tabi tutulmasıyla, stresin kuyumculuk sektöründe faaliyette bulunan işgörenlerin performansını üç temel etmen üzerinden etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu etmenler, kişiye bağlı olarak meydana gelen kazanç, aile, tecrübe ve yaş etmenleri, bireyin çalıştığı örgütten kaynaklı güven ve süreklilik, mesleki yeterlilik, zaman baskısı, sermaye, güvenlik, sağlık etmenleri ve çevresel stres etmenlerden ekonomik, politik risk ve teknoloji etmenlerini kapsamaktadır. Meydana gelen stres etmenlerinden güvenlik, tecrübe, aile ve mesleki yeterliliğin işgörenin performansını doğrudan olumsuz etkilerken, kazanç, zaman baskısı, sermaye, güvenlik, sağlık, ekonomik ve politik risk, teknoloji, güven ve sürekliliğin ise çalışanın performansını önce olumlu yönde etkilemekte ancak baskının sürekli olması halinde stres düzeyinin artmakta ve çalışanın performansını olumsuz yönde etkilediği sonucu ortaya çıkmıştır. Bu durumda kuyumculuk sektöründe faaliyet gösteren işgörenlerin stresi doğru algılayıp iyi yönetilmesi gereken önemli bir süreç olarak görmeleri ve buna karşı çeşitli stratejiler geliştirerek bu süreci yönetmeleri gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.