Türk makam müziğinde ağaz-seyir-karar kavramlarının Mevlevi ayinleri özelinde incelenmesi

Bu çalışma, Türk makam müziğinde nazari yapının temel unsurlarından olan "ağaz/başlangıç-seyir-karar" kavramlarını, Mevlevi ayinlerinin 1. selam başlangıç bölümlerindeki ezgisel işlevleri bağlamında incelemektedir. 15. yüzyıldan 20. yüzyıla uzanan süreçte Anadolu edvar geleneği bağlamında ağaz/başlangıç, seyir ve karar terimlerinin nazari metinlerdeki kullanımları incelenmiş; farklı dönemlerde yaşamış nazariyatçıların makam ve terkib tarifleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Örneklem olarak Darülelhan Külliyatında (İstanbul Konservatuvarı Neşriyatı) yer alan 41 Mevlevi ayini; Sühan İrden'in 2012 yılında geliştirdiği 'Mevlevi ayini analiz yöntemi' temel alınarak yeniden incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ağaz/başlangıç-seyir-karar ezgi modelinin Mevlevi ayinlerinin 1. selam başlangıç bölümlerinde makam ezgisi veya terkib ezgisi kimliğini sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.