Religious music
97 theses under this subject heading
Mecmua-i Saz ü Söz'de yer alan dini eserlerin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, Mecmua-i Saz ü Söz'de yer alan dini musiki eserlerini hem müzikal hem edebi açıdan inceleyerek XVII. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğundaki din musikisi anlayışını ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda, dört temel bölümde ele alınan bu çalışmada, ana konuyu teşkil eden dördüncü bölüme geçmeden önce konu üzerindeki muhakemenin güçlenmesi için birinci bölümde, Ali Ufki Bey'in yaşamış olduğu XVII. yüzyılın musiki iklimi hakkında genel bir çalışma yapılmış olup; ikinci bölümde Ali Ufki Bey'in hayatı hakkında bilgiler verilmiştir. Devam eden üçüncü bölümde dini musiki eserlerinin de yer aldığı Mecmua-i Saz ü Söz isimli eser tanımlandıktan sonra, eser fasıl-makam, usul ve tür bağlamında değerlendirilmiş olup; tezin ana bölümünü oluşturan dördüncü bölümde dini musiki eserleri müzik ve güfte analizine tabi tutulmuştur. Söz konusu dini musiki eserleri analiz edilirken İlahi, Tesbih, Tevhid ve Ayin-i Şerif türleri çatısı altında tasnif edilmiş, her bir eser bağlı olduğu tür başlığı altında değerlendirilmiştir. Değerlendirme yapılırken her bir eser yukarıda belirtilen türler içerisinde ayrı alt başlıklar altında ele alınmış olup; öncelikle eserlerin notaları verilmiş ve eserlerin Mecmua-i Saz ü Söz'de yer alan konumları belirlenmiştir. Akabinde eserler müzikal analize tabi tutulmuş ve her bir eserin ayrı ayrı makamı, usulü ve formu tespit edilmiştir. Bu bölümün devamında ise söz konusu dini eserlerin güfteleri orijinal metinden transkripsiyon yapılmış, eserlerin aruz ve hece vezinleri tespit edilmiştir. Daha sonra bu eserlerin hece yapıları çözümlenmiş ve aruz takt'i yapılmıştır. Ayrıca güftelerin anlaşılabilmesi amacı ile eserlerdeki bilinmeyen kelimeler tanımlanmıştır. Son olarak güftelerin anlamsal açıklamaları yapılarak çalışma sonuca bağlanmıştır. Tüm bu analizler neticesinde Mecmua-i Saz ü Söz'de saklı kalan dini musiki eserleri ayrıntıları ile gün yüzüne çıkarılmıştır. Anahtar Kavramlar: Mecmua-i Saz ü Söz, Ali Ufki Bey, XVII. Yüzyıl Osmanlı/Türk Müziği, Türk Din Musikisi.
Hâfız Ahmet Çalışır'ın hayatı, eserleri ve hicazkâr makamındaki Mevlevi Ayini'nin müzikal analizi
Hâfız Ahmet Çalışır'ı konu edindiğimiz bu çalışmanın amacı sanatçının Hicazkâr makamındaki Mevlevi Ayini üzerinden Türk mûsikîsi alanında bir sanatçı üslubu ve analiz örneği ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda birinci bölümde Çalışır ile yaptığımız röportajlardan hareketle sanatçının eğitim ve meslek hayatı, çalışmaları, faaliyetleri, mûsikîye bakış açısı ve üslûbu, üzerinde durulmuştur. Araştırmamızın ikinci bölümünde ise Çalışır'ın bestelediği tekke mûsikîsi formlarından Hicazkâr makamındaki Mevlevi Ayini formunun makam, usûl ve güfte analizi yapılmaya çalışılmıştır. Bu bölümde ilk olarak Mevlevilik ve Mevlevi Ayini formu ile Hicazkâr makamı hakkında genel bir anlatım yapılmıştır. Devamında Çalışır'ın bestelediği Hicazkâr makamındaki Nev Niyâz isimli Mevlevi Ayini'nin usûl örgüsü, Mevlevi Ayini'nde kullanılan Farsça güfteler, güftelerin manaları ve yazıldığı vezin kalıbı tespit edilmiştir. Son olarak da Nev Niyâz Mevlevi Ayini, müzik cümlelerine ayrılarak makamsal olarak analizi yapılmıştır. Ayrıca bestekârın bestelerinin tamamına ve bazı sanatçı arkadaşlarının ve öğrencilerinin hakkındaki görüşlerine araştırmanın ekler kısmında yer verilmiştir.
Alevi Bektaşi kültüründe tevhit temalı nefeslerin incelenmesi "Hüseyin Emektar örneği"
Alevi Bektaşi geleneğinin en büyük kaynağını dini ayinlerinde ve ritüellerinde kullandıkları sözlü musiki oluşturur. Alevi Bektaşi toplumu bilgilerini, dini ritüel ve inanış biçimlerini tarihsel süreç içinde yaşanan zorluklardan dolayı yazılı bir metin ve kaynak şeklinde bir sonraki nesile aktarmaktan ziyade "şifahi kültür" olarak adlandırılan babadan oğula, ustadan çırağa ve de nesilden nesile ulaşmasını sağlayan bir kültür aktarımı metodunu geliştirerek varlığını günümüze kadar aktarmayı başarabilmiştir. Alevi Bektaşi musikisinin temelini İslam inancı ve Türk tasavvufunu merkezine alan "nefesler" oluşturmaktadır. Nefesler sadece Alevi Bektaşi musikisinin belirli bir türü olmakla kalmayıp, bu musikinin türlerinin tamamını kapsayan bir üst başlık olarak karşımıza çıkmaktadır. Tezimizde Allah, Muhammed, Ali ve bu üçlemenin yanına dördüncü olarak Pir Hacı Bektaş-ı Veli'yi de eklemek sureti ile bu konuları "Hak" yolunda birleştirerek yekvücut haline getirmek sureti ile "tevhid" eden ve tevhidi işleyen kaybolmaya yüz tutmuş 4 adet nefesi derleyip hem musiki açısından hem de felsefi batıni yönü ile inceledik. Tezimizde Alevi Bektaşi musikisini ve bu musikinin temeli olan nefesleri incelerken öz Türk olan Alevi Bektaşi toplumunun müziğini; bilinen Türk tarihinde Orta Asya'ya İslamiyet öncesine kadar takip ettik. İslamiyet öncesi ve İslamiyet sonrası şekillenen Türk müziğini ve buna bağlı olan Alevi Bektaşi müziğinin izlerini sürdük. Alevi Bektaşi musikisi mirasını tarihsel süreç içinde Atayurt Türkistan'dan başlayıp birbirinin devamı olarak sayılan Türk devletleri üzerinden sırası ile Hunlar, Göktürkler, Uygurlar, v Karahanlılar, Gazneliler, Selçuklular, Osmanlılar ve Türkiye Cumhuriyeti dönemlerini de kapsayacak şekilde inceleyerek tezimizde yer vermek sureti ile Türk din musikisine bir nebze de olsa katkı sunmaya çalıştık.
Erdinç Çelikkol'un hayatı, şahsiyeti, sanatı ve Türk Din Mûsikîsine katkıları
Bursa'da Türk mûsikîsi denilince ilk akla gelen kişilerden biri Erdinç Çelikkol'dur. O, sanatı, şefliği ve bestekârlığı ile Türk mûsikîsine hizmet etmiştir. Yetiştirdiği öğrenciler, kaleme aldığı eserleriyle hâlâ hizmet etmeye devam etmektedir. Farklı formlarda eserleri bulunmakla birlikte dinî mûsikî eserleri lâ dinî mûsikî eserleri kadar değer görmemiştir. Erdinç Çelikkol'un hayatı, şahsiyeti, sanatı ve dinî mûsikî bestelerini içeren bu çalışmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Ekler kısmında dinî mûsikî eserlerine ve çeşitli fotoğraflarına yer verilmiştir. Bu çalışma ile Erdinç Çelikkol'u en doğru şekilde ve bütüncül olarak tanımayı; sanata olan bakış açısını ve ilahi formundaki bestelerini ortaya çıkarmayı hedeflemiş olduk. Sanatçının toplamda 411, TRT repertuarında 345 tane bestesi olması bestekârlıktaki maharetini ortaya koymuş fakat besteleri ve bestekârlığı hak ettiği değerin çok altında kalmıştır.
4-6 yaş dönemi çocuklarının değerler eğitiminde dini müzik
Diyanet işleri başkanlığı tarafından 2013 yılında pilot bölgelerde başlatılan, gösterilen ilgi ve talep doğrultusunda son yıllarda tüm Türkiye'de yaygın hale gelen 4-6 yaş kurslarında, çocuklara hem Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen kazanımların bulunduğu okul öncesi eğitimi hem de dini ve manevi kazanımları içeren değerler eğitimi verilmektedir. Genelde tüm çocuklara özelde ise 4-6 yaş grubu çocuklarına bu değerlerin kazandırılması için çeşitli destekleyici yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemler arasında çocuklara öğrenmeyi daha eğlenceli kılacak ve öğrenilen bilgilerin kalıcı hale gelmesini sağlayacak uygulamalardan biri de müzikli eğitim öğretim faaliyetleridir. Çalışmamızda, çocukların manevi değerleri benimsemesi üzerinde müziğin olumlu etkisini ortaya koymak hedeflenmektedir.
Diyarbakır'da mevlid kültürü: Mevlidhanlık geleneği ve Süleyman Çelebi Mevlidi'nin icra analizi
Diyarbakır'da bulunan ve tasavvufi geleneğe sahip, mûsikîye kabiliyetli şairler Süleyman Çelebi'den ilhâm alarak mevlid yazmışlardır. Zengin bir mevlid kültürüne sahip olan Diyarbakır'da yazılan mevlid metinleri zamanında okunduğu gibi, Diyarbakırlı olmayan şairlerin yazmış olduğu mevlidler de yıllar içerisinde okunmuştur. Osmanlıca, Türkçe, Kürtçe ve Zazaca gibi çeşitli dillerde yazılmış olan mevlid metinleri yörede hâlâ okunmaktadır. Bu mevlidler icra edilirken kendilerine özgü yapı, ses ve ezgiler barındırmaktadır. Çalışmamız betimsel bir çalışma olup tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmada metin analizi ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmamızın kapsamında okunan mevlid metinleri, ilgili literatürün yazılı ve görsel materyalleri, ses kayıtları, video, yapılan bire bir görüşme kayıtları veri toplama araçlarıdır. Yöredeki geleneksel mevlid yapısının tespiti için mevlidhanlarla görüşmeler yapılmış ve okunan mevlid metinlerinin icra tarzları üzerinde durulmuştur. Bu metinler araştırılırken yörede okunan Bateyî mevlidinin (Kürtçe) Dersaadet nüshalarından biri tarafımızca bulunmuştur. Çalışmanın sonucunda yöre mevlidlerinde Türk mûsikîsinin özelliklerini ustaca yansıtan icraların Kesikbaş Mevlidi diye bilinen Süleyman Çelebi mevlidi olduğu tespit edilmiştir. Yörede 1970'li yıllarda olduğunu tespit ettiğimiz ve ustaca icra edilen Süleyman Çelebi mevlidinin bir kaydına tarafımızca ulaşılıp ilk beş bahir –Davet, Tevhid, Nur, Velâdet ve Merhaba Bahirleri- ve bu bahirler arasında okunan eserler notaya alınarak (makamsal) makam dizisi analizi yapılmıştır. Yörede icra edilen Kürtçe ve Zazaca mevlidlerin Uşşak, Hüseyni ve Hicaz gibi temel makamlarda icra edildiği ortaya çıkmıştır. Tüm mevlidlerde Merhaba Bahri'nin ayakta okunması yörede gelenekselleşmiş bir âdet olduğu görülmüştür. Diyarbakır'daki mevlid kültürü ürünlerinin bir araya getirilip kaydedilmesi ve Diyarbakır mevlid kültürüne kaynaklık etmesi amaçlanan bu çalışmamızla Diyarbakır'daki geleneksel mevlid kültürünü benimseyen icracıların ve bu minvalden yetişecek mevlidhanların istifade etmesi en önemli gayemiz olacaktır.
Katolik kilisesinde kutsal müzik anlayışı ve Türkiye'deki uygulanışı
Tanrı'yı övmek için müzik icra etme geleneği pek çok dinî kültürde yer alır ve her kültürün kendisine özgü bir olgudur. Hıristiyanlığın doğduğu ortamda kadim Yahudi geleneğinden beri gelen bir ilahi söyleme pratiği vardı. Hıristiyanlık buna ilaveten çevre kültürlerden esinlenerek bu uygulamayı zenginleştirip devam ettirmiştir. Hıristiyanlık tarihinde, ibadetler esnasında okunan metinlerin bestelenme süreci ilk başta insan sesi temelli olarak tek sesli biçimde başlamıştır. Kiliselerde ortak bir söyleyiş tarzı yerleştirme gayretinin bir ürünü olan bu teganni biçimine Gregoryen Terennümü denilmektedir. Tarihi süreçte dinî müzik icra etme şekilleri gelişerek Kutsal Polifoni, Modern Kutsal Müzik, Kutsal Org Müziği, Popüler Dini Şarkılar, Hıristiyan Dinî Müziği gibi farklı kategorilere ayrılmıştır. Tezimizde Günlük İbadetlerde teganni edilen 100 adet Latince ve İngilizce ilahi resmî ibadet kitaplarından iktibas yapılarak tercüme edilmiş ve bu ilahilerin fenomenolojik tahlilleri yapılmıştır. Bununla birlikte, beş büyük ildeki (İstanbul, İzmir, Ankara, Adana, Mersin) Katolik kiliselerinde icra edilen Evharistiya ayinlerine çeşitli litürjik mevsimlerde iştirak edilerek bu ayinler esnasında teganni edilen ve Türkçe Katolik ilahi kitaplarında yer alan toplam 207 adet ilahi incelenmiş ve bulgular mukayese edilmiştir. Böylece Katolik Kilisesinin ilahi teganni geleneğinin Batı'daki ve Türkiye'deki uygulama biçimi ortaya konulmuştur.
Küreselleşme, popüler kültür ve İslami adaptasyon: İslami müzik ve zikrin dönüşümü
Bu çalışma heterodoks olarak nitelenebilecek olan İslami müziğin ve İslami tarikatların zikir pratiklerinin 1980'den günümüze kadar olan dönüşümünü incelemektedir. Küreselleşme ve popüler kültürün, bu dönüşümün gerçekleşmesindeki rolü ve etkisinin yanında ayrıca İslami kesimin bu konuda sergilediği roller ve Türkiye'nin yakın geçmişteki toplumsal dönüşümü de göz önünde bulundurulmuştur. Bu bağlamda İslami ilahilerin ezgi, ritim ve tınılarının, popüler ilahi sanatçılarının ve tarikatların zikir pratiklerinin popüler kültür formları doğrultusundaki dönüşümleri araştırılmıştır. Anahtar kelimeler: Popüler Kültür, Küreselleşme, İslami Müzik, Zikir
Makam, usûl ve form özellikleriyle Türk mûsikîsinde ilâhiler
İlâhîler, Türk mûsikîsinin câmî ve tekke mûsikîsi türleri altında, ibâdet ve zikir amaçlı vücuda getirilen, köklü bir tarihe, kültüre, geleneğe sahip mûsikîmizin en önemli beste formlarındandır. Yüzyıllar boyunca, mutasavvıf şâirlerin ilâhî aşk ile gönüllerinden süzülen nutk-i şerifler, bestekârlarımız tarafından ibâdete neş'e katma, zikir ve tevhîd inancını pekiştirmeye yönelik nağmeler ile bestelenmiş, bu yolla mûsikî hazinemize eşsiz eserler kazandırılmıştır. Bu çalışmada, devlet korosu arşivinde tespit edilen ilâhilerin; makam, usûl, güftekâr, güfte yapısı, bestekâr, beste yapısı yönü ile ortaya konması amaçlanmıştır. Arşivdeki İlâhîlerin incelemeleri yapılarak, elde dilen bulgular tablolar ve grafiklerle yorumlanmıştır. Çalışma, eser nüshalarının mukayeseli olarak irdelenmesi sebebi ve arşivdeki eserlerin künyeleri ve form yapıları hakkında bazı tespitlerin ortaya konması bakımından önem arz etmektedir. Bu çalışma ayrıca, Tarih, Edebiyat, Kültür, Sosyoloji, İlâhîyat, Matematik ve İstatistik gibi bilim ve ilim alanlarını kapsaması bakımından multi-disipliner bir çalışmadır. Bu çalışmada; arşiv taraması, kaynak tarama, alanında uzman kişiler ile görüşme, doküman ve içerik analizleri yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada, ilahîlerde en çok tercih edilen makamların, usûllerin neler olduğu, ilâhî repertuvarına en çok katkısı bulunan güftekâr ve bestekârların kimler olduğu tesbit edilmiştir. Çalışmanın ulaşılabilir evrenini Devlet korosu arşivindeki İlâhiler oluşturmaktadır. İlâhî repertuvarında yer alan eserlerdeki güfte ve beste yapıları nota nüshaları üzerinden tek tek incelenerek ulaşılan bulgular bütün asarı kapsayan bir tablo çalışmamız ekinde sunulmuştur. Bulgularda elde edilen veriler üzerinde yapılan değerlendirmeler ile, devlet korosu arşivinde yer alan ilâhî formundaki eserlerde en çok tercih edilen makamlar, usûller, repertuvara katkısı bulunan bestekârlar, güftekârlar, ilâhîlerdeki güfte ve beste yapıları konusunda somut sonuçlara ulaşılmıştır.
Dini gruplarda musiki: Uşşakiyye tarikatı örneği
İnsanın var oluşundan itibaren hayatın her aşamasında etkili olan ses; melodik özelliğiyle de musiki sanatı içerisinde oldukça dikkat çekicidir. Psikolojiden siyasete, edebiyattan-spora kadar birçok alanda etkili olan musiki, disiplinler arası çalışmalarda da kendisini güçlü bir şekilde ifade etmiştir. Kadim bir geçmişe sahip olan musiki, din ile birlikte insanoğlunun yaşamının her aşamasında varlığını göstermiştir. Bu sebeptendir ki ilahi dinlerle birlikte dünyanın her bir yerindeki inanışta musikinin yeri yadsınmaz bir hâl almıştır. Gerek ibadete çağırmada gerekse dini ritüellerde bireyi yahut grubu dinamik boyutta teşvik etme adına musiki her zaman kullanılagelmiştir. Kimi zaman insan sesleriyle kimi zaman da çalgılarla etkin bir rol oynayan musiki, tüm dinlerde olduğu gibi islam dini içerisinde de nüfuzunu hissettirmiştir. Bu çalışma ile yaratıcının anılması ve her an hatırlanması maksadıyla Yaradan'ın lafızlarını dile getiren, kişinin isyandan kurtulması anlamına gelen zikir ve bu zikirlerin Uşşaki tarikatındaki yansımalarının aktarılması amaçlanmaktadır. Zikirlerin ve dini ritüellerin belirli bir kural ve hissiyat çerçevesinde icra edildiği elzem ortamlardan birisi de tarikatlardır. İslam'ın içinde de dünyanın birçok yerine yayılmış ve ciddi oranda etkiye sahip olmuş 'yol' anlamındaki tarikatlar ortaya çıkmıştır. İslam'ın temel hükümleri olan ayet ve hadisleri merkeze alan, bireysel terbiye ve ilerlemelerde farklı metotlar kullanan bu tarikatlar musiki sanatı ile de sözel ya da çalgısal ifadelerde bulunmuşlardır. Hatta kimi tarikatlar musikiyi merkeze alarak dini ritüellerini gerçekleştirmektedir. Bunlardan akla ilk gelen mevlevilik olsa da halvetiyyelikte de musiki oldukça büyük bir öneme sahiptir. 14.yy da faaliyete geçen halvetiyye tarikatı Osmanlı Devleti'nde de yankı bulmuş ve günümüze kadar da faaliyetlerini sürdürmüştür. Araştırma, Halvetiyye tarikatının Ahmediyye şubesinin Cihangeriyye kolu olan Uşşakiyye tarikatının musiki yönü çerçevesinde, zikirlerini ve dini ayinlerini, hatta kullandıkları yöntemleri ve usulleri ele almaktadır. Bu bağlamda uşşakiliyeliğin dini ritüellerinden olan zikir ayinlerinin tahlili önem arz etmektedir.
Günümüz musikişinaslarından Erdal Küçükkaya'nın hayatı ve müzikal yönü
Yüzyıllardır bu topraklarda varlığını sürdürmekte olan Türk Halk Müziği çatısı altında her geçen gün yüzlerce musikişinas yetişmekte ve bu musikişinaslar tarafından sürekli olarak bu müzik türü yenilenmekte ve gelişmektedir. Bahsi geçen musikişinaslardan biri de Erdal Küçükkaya olup gerek kendi üslubuyla türküler icra etmesiyle, gerekse bestelemiş olduğu türkülerle, halk müziğimizin genç nesil tarafından unutulmaya yüz tuttuğu bu müzik türüne önemli katkılarda bulunmaktadır. Yurt içinde ve yurt dışında ulusal yayın yapan birçok kanal ve radyolarda müzik programlarına katılan Erdal Küçükkaya, kendine özgü üslubuyla seslendirmiş olduğu türkülerin yer aldığı birçok kaset ve CD de çıkarmış, Türk halk müziğinin gelişmesine ve yayılmasına sözü edilen faaliyetleriyle mühim katkılarda bulunmuştur. İş bu çalışma Erdal Küçükkaya'nın hayatını ve musikişinaslığını konu edinmektedir.
17. yüzyılda bestelenmiş mevlevî âyînlerinin form açısından analizi
Bu çalışmada, Klasik Türk Mûsıkîsi'nin geniş ve kapsamlı sözlü formlarından biri olan Mevlevî Âyîni formu detaylı bir şekilde incelenmiştir. 17. yüzyılda âyîn bestelemiş olan Kutbünnâyî Osman Dede, Kûçek Derviş Mustafa, Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendiler'in âyînleri biçim yönünden analiz edilmiştir. Bestekârı bilinen ilk örneklerine 17. yüzyılda rastladığımız Mevlevî Âyîni formu hakkındaki araştırmalar incelenerek, form ile ilgili yazılı kaynaklarda ifade bulan tanımlar ele alınmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgular ile karşılaştırılmıştır. Âyînlerin diğer sözlü mûsıkî formları gibi bestelenirken biçim yönünden simetrik bir yapıya sahip olduğu düşüncesi ile çalışmaya başlanmış, o yüzyılda bestelenen Mevlevî Âyîni formundaki eserlerin biçimsel bir düzen içerisinde olup olmadığına somut bir cevap aranmıştır. Formun yapı şemaları selam selam tasnif edilerek tablolaştırılmış, formun selamlar içerisinde bölümlere ayrıldığı ve her bölümün farklı bir güfte kullanılarak bestelendiği tespit edilmiştir. 17. Yüzyılda bestelenmiş Mevlevî Âyînleri'ndeki bu bölümlerin diğer sözlü formlarda olduğu gibi murabba, nakış, müselles, müseddes, müsenna vb. şekillerde bestelendiği sonucuna ulaşılmıştır.
Ankara'daki Protestan kiliselerinin dini müzik uygulamaları
Dünya üzerinde bulunan pek çok toplum ritüellerinin içerisinde müziği kullanmaktadır. Ritüel kutsala erişmekte bir araçtır ve ritüelistik müzik de bu aracın ögelerinden biridir. Ritüeller toplumun inanç biçimini ve kimliğini oluşturmakla beraber müziğin söylem gücünden yararlanmaktadır. Bundan dolayı da ritüelistik müzikteki sözler derin dini anlamları içermektedir. İnançlı bir toplumun ritüelistik müziğini anlayabilmek için ritüellerinin dini boyutlarını ele almak gerekecektir. Bu gereklilik Ankara'da bulunan Protestan kiliselerinin ritüelistik müzikleri için de geçerlidir. XVI. yüzyılda ortaya çıkan Protestan Reformu, Hristiyan inanç düşüncesinde ve ritüellerinde farklılaşmalar meydana getirmiştir. Erken dönem Protestan Kilisesi'nin içerisinde kullanılan dini müzik üretme yaklaşımları günümüz Ankara Protestan kiliselerinin dini müziklerinde de görülmektedir. Ankara'da bulunan Protestan kiliselerinin ritüelistik müziklerini ele alırken performans kavramı ön plana çıkmaktadır. Ritüeller, kutsalın ortaya konduğu esnada gerçekleştirilen bir performans biçimidir. Kutsal performansların içerisindeki tüm soyut ve somut dini ifadeler ritüel oyuncularıyla ilişkilidir. Erving Goffman'ın "dramaturji" kavramı performansların ifade biçimlerini çerçevelemektedir. Performans icrasındaki set, tutum ve görünüş vitrini meydana getirmektedir. Oluşturulan vitrin ise sahne, rol ve takım gibi kavramlarla ilişkilidir. Ankara'daki Protestan kilise performanslarının sahnesi apsistir. Ritüelistik müziklerin tamamı apsiste icra edilir. Sahnede yer alan müzisyenler ve tüm kilise mekânı için en belirleyici etken imanlı rolüdür. Tüm imanlılar bir takım meydana getirirler. İmanlı takımının manevi lideri başpastör rolüyken müzisyen takımının lideri tapınma önderi rolüdür. Performans sahnesinde söylenen ilahilerin yapısı incelendiğinde çeşitli kültürel etkileşimler bulabilmek mümkündür. Din dışı müzik türündeki ezgilerin Protestanlığa uygun şiirlerle kutsallaştırıldığı görülmektedir. Kanon, ritüelin bir ögesi olarak ve müziğin içerisinde yer alarak Protestan Hristiyan kültürünü toplumsal hafızada yaşatmaktadır. Kutsal Kitap ayetlerinin birebir bestelenmiş halleri repertuarda bulunmaktadır. Ayetlerin birebir alınmadığı ilahilerin sözleri çoğunlukla Kutsal Kitap ayetlerine atıf yapmaktadır. Böylece kutsal kanondan çıkan metinler estetize edilmektedir. Bu tür yapılan bestelerde Kutsal Kitap anlatısının temalarını bulabilmek mümkündür. Arkaik kültürlerde de bulunan doğum, ölüm ve yeniden doğum temaları İsa'ya atfedilerek ilahilerde sıkça işlenmektedir. Ankara'daki Protestan kiliselerinin dini müziklerinde XVI. yüzyıl dini anlayış biçimi korunmaktadır.
Dinsel-kültürel-mitolojik bağlamda "Ezidi Topluluğu"nda inanç müziği
İnançlarının varoluş tarihini yaklaşık 7000 yıl öncesine dayandıran Ezîdîler, kendilerini tek tanrılı inancı benimseyen, Mezopotamya'da oluşmuş ilk topluluk olarak nitelerler. Buna, inançlarının tüm bilgilerinin yer aldığı kutsal kitaplarında (Mushafa Reş, Kıtêb-a Cilwa) var olduğu iddia edilen sözlü metinlerindeki Kevl'lerle (dua) açıklanan, "Yeryüzünün Yaradılış Öyküsü Kevl'i" ve "Laleş Mabedi'nin yapım tarihini" sebep gösterirler. Ortadoğu halklarından etno-dinsel bir grup olan Ezîdîler; kültürleri, ibadet biçimleri, Ezîdî-Yezidi isim karışıklığı ve İslamiyet ile bağdaşmayan ibadet biçimleri nedeniyle haklarında sürgün fermanları çıkarılarak zorunlu göçe maruz bırakılmışlardır. Bu da inanışlarının yok olmaması ve cemaatlerini korumak amacıyla ibadet biçimlerini gizlemek için kendilerini kapalı bir etnisite haline dönüştürmelerine sebep olmuştur. Bu çalışmanın araştırma alanı olan Irak'ın Duhok ilinin Şeyhan bölgesinde bulunan Laleş Mabedi Ezîdî ruhban sınıfı yetkilileri ile görüşülerek Ezîdî tarihi, felsefesi, inanç ritüelleri ile ilgili araştırmalar yapılmıştır. Saha çalışmalarımızda, Irak'ın Musul'a yakın bölgesinde yer alan Bahzan ve Başika'daki Keval'ler (inanç müzisyeni), Ezîdî topluluğunun geçmişten günümüze sürdürdükleri inanç müziği icracıları olup, inanışlarına ait bilgileri barındırırlar. Dış müzikal etkilerden uzak kalan yöresel inanç müzisyenleri Keval'ler, standartlaştırılmış Batı müziği normlarına uymak zorunda hissetmiyorlar. Ezîdîliğin sözlü anlatılarında önemli yeri olan ve kültürü taşıyıcı görevi üstlenen Keval'lerin (inanç müzisyeni) ritüel müziğine ait yapısal/icrasal özelliklerinin kültür analizi yapıldığında şu sonuçlara ulaşılmıştır: Keval'ler (inanç müzisyeni) inancı öğretmek, akılda kalmasını sağlamak amacıyla, sabit perdeli ezgilere sahip olmayan Kevl'leri (dua) entonasyonlu biçimde tonlayarak okurlar. Geri kalan az bir kısmı oluşturan müzikli Kevl'leri (dua) ise adı şaz ve qûdum (diğer adıyla şibab ve def) olan kutsal çalgılarla icra ederler. İcrada kullanılan şibabın perdeleri Türk ve Batı müziğinde kullanılan perde standartlarına göre "akortsuz" olduğundan makam ve dizi tespiti zor olmuştur. Araştırmamızda, topluluğun ibadet ritüelleri esnasında seslendirilen altı tane Ezîdî Seması ezgisinin analizinde; dört semanın "uşşak makamı perdelerine yakın olduğu" saptanmıştır. Analizi yapılan "uşşak makamı perdelerine yakın olan semalar"; "Kanuni Seması" serbest ölçüde, ezgileri, usulü aynı olan "Mezar Başı Ağıt Ritüeli" ve "Dilek Gerçekleştirme Halayı" dört ölçü 12\8'lik, son iki ölçü 2\4'lük, "Şerfedin Seması" 12\8'lik ritminde icra edilmiştir. Kalan iki sema ise "Şe Şems Seması" "çargâh makamı perdelerine yakın" 12\8'lik ritminde, "Feryadın Sesi" ise "segâh makamı perdelerine yakın" serbest ölçülü icra edilmiştir. Ezîdî topluluğu; ibadet ritüellerine eşlik eden müzik, dans ve dualarıyla, Ezîdî felsefesini ve dünya algısını, diğer inanç ve kültürlerle olan ortak paydalarını, kendine özgü bir üslupla sunarlar. Evrenin, gezegenlerin ve dünyanın dönmesini ifade eden dönme ayini, Mevlevi semalarındaki, Zerdüşt ilahilerindeki, Zikirli İslami ilahilerdeki ve Alevi semahlarındaki örneklerden bilindiği gibi Ortadoğu kültürünün bir örneğidir. Çalışmada "Dilek Halayı" ve "Mezar Başı Ağıt"ının aynı govend ezgisi ve usûlüne sahip olmasının "ruhun yeniden doğuşu"nu simgelediği saptanmıştır. Ayrıca sayı sembolizmi de inanışlarının içinde etkin bir rol oynamaktadır: Her güne atfedilmek suretiyle yedi meleğin bulunması ve ziyaret ritüelleri esnasında her güne bir tane olmak kaydıyla yedi günlük bir sema uygulanması, bu durumun müzikteki ve danstaki örneklerinden yalnızca bir tanesidir.
Hammâmî-Zâde İsmail Dede Efendi'nin ?Ferahfezâ Mevlevî Âyîni? eserinin tür ve içim yönünden incelenmesi
Mevlevî Âyînlerikonusu müziğimizin gelişimini ve niteliklerini yansıtacak, incelemeye değer ve incelendikçe değeri artacak oldukça kapsamlı bir konudur. Çalışmamızda, Türk Müziği'nin en büyük dinî formlarından olan söz konusu ?Mevlevî ÂyîniFormu?nu olağanüstü bir başarıyla işlemiş olan Dede Efendi'nin, hayatı, bestekârlığı ve sanatı hakkında bilgiler verilmiş, eserleri, formlarına göre tablolar halinde gösterilmiştir. Daha sonra sırasıyla ?Mevlevî Âyîni Formu?nun yapısı ve Âyîn'in önemli bir parçası olan ?Semâ? töreni ayrıntılarıyla ele alınmış, Dede Efendi'nin en güçlü yapıtlarından olan ?Ferahfezâ Mevlevî Âyîni?nin müzikal incelemesi ve güfte açıklaması yapılmıştır.Anahtar Kelimeler: Dede Efendi, Türk Müziği, Ferahfezâ, Mevlevî, Âyîn.
TRT repertuvarında bulunan deyiş ve semahların müzikal analizi ve değerler eğitimi açısından incelenmesi
Deyişler ve semahlar İnançsal Türk Halk Müziğimizin, içeriğinde inançsal ve sosyal birçok konuyu işleyen en önemli türlerinden biridir. Bu yönüyle araştırılmaya değer bir konudur. İçeriğindeki inançsal ve sosyal konular toplumsal barışın ve hoşgörünün, toplumun her katmanına kavuşmasında önemli bir yer tutacaktır. Çalışmamızda deyiş ve semahların etimolojisi, anlamı, kökeni, özellikleri, tanımı yapılmış eserler "seyir-makam" ve "ritmik yapı" bağlamında müzikal incelemeye tabii tutulmuştur. Bütün bu incelemeler ve sonuçlar tablolar halinde verilmiştir. İncelememizin İkinci Bölümünde değer ve eğitimin tanımları yapılmıştır. Bu tanımlar kapsamında incelediğimiz deyiş ve semahlardan seçilen 18 eser değerler eğitim açısında incelenmiş ve bulunan değerler tablolar halinde verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Türk Halk Müziği, Deyiş, Semah, Değerler Eğitimi.
Türk din mûsikîsi üstâdlarından Sebilci Hüseyin Efendi
İslam Dinî, güzel sanatlarımızın her alanında olduğu gibi, büyük ve köklü bir yapıya sahip olan Mûsikîmiz üzerinde de etkisini yoğun bir şekilde hissettirmiştir. Bu etkiyle beraber birçok sanatkârımız, Türk Mûsikîsi içerisinde kendine has özelliklere sahip yeni türler ve bu türlerde eserler vücuda getirmişlerdir. Meydana getirilen bu eserler, Mûsikîmizin "Dinî" ve "Lâ-Dinî" olarak ikiye ayrılmasına vesile olmuştur. Lâ-Dinî Türk Mûsikîsi'nde olduğu gibi kendine has özellikleri olan Türk Din Mûsikîsi'nde de birçok sâzende, hânende ve bestekâr yetişmiş, bu Mûsikî türünü yaptıkları katkılarla zirveye ulaştırmışlardır. Söz konusu bu mûsikîşinaslardan biri de hiç şüphesiz, çalışmamıza konu olan Sebilci Hüseyin Efendi'dir. Çalışmamız bu değerli mûsikîşinasın hayatını, sanatçı kişiliğini, İlâhî Formunda bestelediği on tane eserinin tür ve biçim yönünden ele alınıp incelenmesini ve bu eserlerin müzikal analizlerini konu edinmiştir. Anahtar Kelimeler: Sebilci Hüseyin Efendi, Sâzende, Hânende Mersiyehân, Gazelhân, Türk Din Mûsikîsi.
Dörtlü armoni sistemi ile Ahmed Yesevî oratoryosu
Bu yüksek lisans tezi, günümüze kadar bestelenmiş olan Oratoryoların sadece batı müziği sazları için değil, dörtlü armoni sistemi ile ve Türk müziği sazları için de düzenlenebileceğini gösterebilmek amacıyla yapılmış bir çalışmadır.Günümüze kadar birçok besteci bu alanda çalışmalar yapmıştır. Bunlardan günümüz batı bestecilerinin yanı sıra Türk Beşleri diye adlandırdığımız Necil Kâzım Akses, Hasan Ferit Alnar, Ulvi Cemal Erkin, Ahmet Adnan Saygun, Cemal Reşit Rey gibi Çağdaş Türk Müziği bestecilerimizi de saymak mümkündür. Ancak, hiçbir bestecimiz Oratoryo'yu Türk Müziği sazlarına ve T.M.'nde kullanılan armoni sistemine göre bestelememiştir.Biz bu çalışmamızda, Güldeniz EKMEN tarafından bestelenmiş yedi ilâhiyi Türk Müziği seslerini, sistemini ve bizim sazlarımızın özelliklerini ön planda tutarak Oratoryo haline getirdik ve müzikal incelemesini yaptık.Bu tez, giriş ve sonuç bölümleri dâhil olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünün ardından ilk bölümde üç farklı armoni sistemi hakkında bilgiler ve örnekler verilmeye çalışılmıştır.İkinci bölümde ise, Oratoryolar hakkında geniş bilgiye yer verilmiştir.Son ve üçüncü bölümde ise Ahmed Yesevî Oratoryo'su Türk müziği sazları, sesleri ve armoni sistemi kullanılarak armonize edilmiştir. Bunun yanında, aynı bölüm içerisinde eserin müzikal incelenmesi de yapılmıştır.Bu çalışmanın, ileride bu konuda yapılacak olan kapsamlı çalışmalar için bir başvuru kaynağı oluşturması dileğimizdir.
Uşşakilikte musiki ve musikişinaslar
İnsanlık tarihi boyunca dinî içerikli manzum sözlerin ve bu sözlerle icra edilen mûsikînin ibadet saikiyle kullanıldığı bilinmektedir. Bu kullanımın yaygınlaşması sonucu ?İlâhî? kavramı meydana gelmiş ve dinî ayinlerin özünü oluşturmuştur. İlâhîler, dinî merasimlere kattığı rûhanî hava ve sağladığı duygu coşkunluğu ile Türk Din Mûsikîsi'nin merkezinde yer alır.Türk Din Mûsikîsi'nin icra edildiği mekânlar, tekkeler olagelmiştir. Dinî mûsikî, tekkeler kanalıyla sürekli gelişmiş ve müzikal incelikler tekkelerde doruğa ulaşmıştır. Bu sebeple tekkeler ve tarikatlar, Dinî Mûsikî araştırmalarının kaynağı durumundadır.Araştırmamızı İstanbul merkezli bir tarikat olan Uşşâkîliğin, özünü Halvetîlik'ten alan zikir usûlü, mûsikîsi ve mûsikîşinasları üzerinde yoğunlaştırdık. Ayrıca Uşşâkî tekkelerinde icra edilen eserlerin tashih edilmiş notalarını gün yüzüne çıkarmaya çalıştık.Anahtar Kelimeler: Uşşâkîlik, Türk Din Mûsikîsi, Zikir, İlâhi, Tekke, Tarikat, Tasavvuf.
İslami uyanış, çoklu modernlik ve popüler kültür bağlamında mevlevi semasının dönüşümü: Afyonkarahisar örnek olayı
Bu çalışmada, İslami Uyanış, Çoklu Modernlik ve Popüler Kültür Bağlamında Mevlevi semasının dönüşümü, Afyonkarahisar şehri merkez olmak üzere incelenmeye çalışılmıştır. 13. yüzyılda Mevlana zamanında şekillenmeye başlayan Mevlevilik, oğlu Sultan Veled zamanında teşkilatlanarak, adap ve erkânı oluşturuldu. Günümüze kadar gelen bu uygulamalarda oluşan değişimlerin incelendiği bu çalışma, yaklaşık üç yılı aşan bir alan araştırması, gözlem ve görüşmelere dayanmaktadır.Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Mevlana'nın hayatı, Mevleviliğin tarihsel gelişimi; Mevlevi seması, şekillenme süreci ve çeşitleri; Mevlevilerce müziğin önemi ile Mevlevi ayinleri ele alınmaya çalışıldı. İkinci bölümde, Türkiye'nin modernleşme süreci ve bu sürece Mevlevilerin katkıları ele alındı. Üçüncü bölümde ise ilk iki bölümde verilen bilgiler ışığında Mevlevi semasının bugün geldiği durum tespit edilmeye çalışılarak, yapılan uygulamalardaki farklılıklar incelenmeye çalışıldı.Mevlevi müziği ve seması, 1925 yılında tekke ve zaviyelerin kapatılmasıyla birçok yerde unutulmaya terk edilmiştir. Fakat Afyonkarahisar'da bulunan Mevlevi ailesinin ve muhibbanlarının desteği ile post makamı manevi olarak devam etmiş ve sema zamanla dinsel bir zikir olmaktan çıkarak, gösteri niteliği kazanmıştır. Hâlen evlerinde semayı zikir olarak yapanların varlığının bilinmesine rağmen, öğrenim şekli ve semayı yapma bilincinin değiştiği de bir gerçektir.Türkçe Anahtar Kelimeler:1- Sema 2- İslami Uyanış 3- Popüler Kültür 4-Çoklu Modernlik 5- Afyon
Müzik ibadet ilişkisi bağlamında Alevi Cem ritüelleri
Alevi Cem ritüelinin müzik ve ibadet ilişkisi bağlamında ele alındığı araştırmanın sonuçlarını içeren bu tez çalışması üç bölümden oluşur. Birinci bölüm, müziğin ibadetteki rolü ve işlevi ve ibadet müziğinin dinamikleri yani ibadet müziğinin boyutunu, biçimini ve akışını belirleyen etmenler üzerinedir. İkinci bölümde Anadolu Aleviliğinin tarihsel, inançsal ve kültürel kökenleri ve Anadolu Aleviliğinde müzik ibadet ilişkisi incelenir. Üçüncü bölümde, kentleşmenin bugünkü genelde Anadolu Aleviliği özelde Narlıdere Alevilerinin inanç ve kültürü üzerindeki, cem ritüellerindeki ve ritüel içi müzik pratiklerindeki izdüşümü sorgulanır. Müziğin ritüele katılımı teşvik ettiği, dinsel inançlara güçlü temeller sağladığı, Tanrı'ya gönülden bağlanmayı kolaylaştırdığı için ibadetin bir parçası olarak kullanımına ilişkin dünya üzerinde sayısız örnekle karşılaşmak mümkündür. Merkezine insan sevgisini koyan ve kökleri Orta Asya'ya uzanan heterodoks ve senkretik bir inanç sistemine sahip Anadolu Aleviliğinde müzik ibadetin vazgeçilmez bir öğesidir. Alevilerin toplu ibadetine toplanmak, bir araya gelmek anlamına gelen 'cem' adı verilir. Cem ritüellerinde müzik tamamen ibadetle ilişkilendirilir; o yüzden kutsaldır ve seyir için değildir. Cem ritüellerinde temel çalgı bağlamadır. Bağlama ve şiirleri seslendirilen zakir de kutsal kabul edilir. Cem müziklerinde çalgısal ustalık ya da sanatsal yaratıcılık gibi estetik kaygılardan ziyade işlevsellik ön plandadır. Müzik, Alevi öğretilerinin aktarılmasında bir araçtır. Müzik sözlerinde aşkın bir Tanrı yerine içkin bir Tanrı algılayışı olduğu görülmektedir. Sözler yalın ve açıktır. Cemin sonlarına doğru semah denilen ibadet dansı icra edilmektedir. Semahlarda kişi belli figürler yaparak ve dönerek Tanrı'ya yaklaşmaya çalışmaktadır. Cemin sonunda Hz. Ali'nin oğlu Hz. Hüseyin'in Kerbela Çölünde şehit edilişini anlatan ağıtlar söylenmekte, bu ağıtlar söylenirken herkes ayağa kalkıp el ele tutuşmakta ve gözyaşı dökmektedir. Müzik ritüele başından sonuna kadar eşlik etmektedir. Türkçe Anahtar Kelimeler: 1-İbadet 2-Ritüel 3-Heterodoks 4-Alevi 5- Müzik
Protestan ritüellerinde popüler müzik pratiği: İzmir Çağdaş Tapınma Scene
Bu tez, bireyler ve topluluklar arasındaki ilişki bağlamında Protestan kiliselerindeki popüler müzik pratiklerini inceler. Bu araştırma başlıca iki soru üzerine kuruludur. Birinci soru, anaakım (mainstream) popüler müzik tür/biçemlerini kilise ibadetlerinde kullanmak hem Dünya genelinde hem de yerel yerlerde aynı dinsel kimliği paylaşan Protestan imanlıları arasında köprü kurar mı? İkinci olarak, kutsal mekanlarda popüler müzik yapmak ve bunu dinsel ritüellerde kullanmak kutsal popüler müzik ve müzik sceneleri özelinde Protestanlar arasında birlik yaratma açısından imanlıları nasıl etkiler. Araştırma katılımcı gözlem, derinlemesine görüşmeler, literatür incelemesi ve etnografik yazı gibi nitel araştırma metodlarını içerdi. Etnografik araştırma Ekim 2014'ten başlayarak dokuz ay boyunca İzmir sınırları içerisinde konumlanan ve İzmir Çağdaş Tapınma Scene'i ve ortak dinsel etkinliklerle ilişkili bağlantılara sahip olan Protestan kiliseler arasında yapıldı. Alan çalışmasının veri analizlerine dayanarak, İzmir Çağdaş Tapınma Scene'i paylaşılan aynı müzik kavrayışı ve sahip olunan aynı dinsel kimlik ve inanç bağlamında oluşturan birkaç unsur vardır. Scene kavramı müzik aktiviteleri, müzik sürecinin üretim ve tüketim sürecini, insan gruplarına ve örgütlenmelere başvurulmuş olarak isimlendirmeye alışmıştır. Buna rağmen, topluluk ve örgütlerin inançları, müzik dışı unsurlar tarafından desteklenen müziksel anlamın fikir birliği gibi müzik dışı bileşenler, edimsel ve söylemsel bilinçle scene'in yaratılması ve yeniden yaratılmasında rol oynar. Böylelikle müziksel yaklaşımın yanı sıra toplulukların inançları ve değerleri ile iletişim kuran ve yapı ve birimin genel resimde cisimleştirilmesi özelinde scene yaratımına katkıda bulunan müziksel olmayan bileşenler vardır. Scene, bu bileşenlerle de anlam kazanır. Türk Çağdaş Tapınma Müziği, küreselleşme süreciyle birlikte farklı bölge, yer ve kıtalardaki scene'ler ile ilişki içerisinde olup bu doğrultuda şekillenmektedir. İzmir'de Türk Çağdaş Tapınma Müziği'ni pratik eden kiliseler ise böylelikle farklı yerlerdeki scene'lerle ilişki içerisinde oldukları ve bu ilişkiyle şekillenmeleri sebebiyle bir yerellerarası (Trans-local) scene olarak görülür. 1- Scene 2- ÇağdaĢ Tapınma Müziği 3- ÇağdaĢ Hristiyan Müziği 4- Tapınma Müziği 5- Protestan Kilisesi
Popüler müzikte din teması: "yeşil pop"
Bu çalışmanın amacı öncelikle ?Yeşil Pop/İslami popüler müzik? olarak isimlendirilen müziğin ne olduğunu, açıklamaktır. Bu bağlamda popüler müzik incelemelerindeki analiz kategorilerinin sınırlandırılarak kullanılması ile çalışmanın daha verimli ve aydınlatıcı olması hedeflenmiştir. İlk olarak müziksel üretim bağlamında, İslami popüler müziğin Türkiye'deki önemli icracılarından olan Taner Yüncüoğlu, Eşref Ziya Terzi, Ömer Karaoğlu, Mustafa Cihat ve Grup Nasihat ile yapılan görüşmeler sonucunda ortaya çıkan müziksel ve müzik dışı söylemlerin yanı sıra müziksel pratiklerden de hareketle İslami popüler müziklerin oluşumunda önem taşıyan dinsel-tarihsel-müziksel unsurları açıklamak hedeflenmiştir. İkinci olarak; temel analiz kategorilerinden olan metin analizi ile İslami popüler müzik başlığı altında incelenen birbirinden farklı örneklerin tasnif edilmesi ve bu farklılıklarının neler olduğunun tespit edilmesi üzerinde durulacaktır. Son olarak ise popüler müzik incelemelerinin temel analiz kategorilerinden `tüketim'in İslami popüler müzikteki şekillenişine değinilecektir. Burada özellikle müzisyen profilleri, izlerkitle profilleri ve etnografik çalışmalara yer verilecektir.Genel olarak çalışmanın odaklandığı nokta ise İslami popüler müzik üreten müzisyenlerin pratikleri ve üretimlerinin analizi üzerinedir. Müziksel üretimin anlaşılabilmesi için müzisyenlerin kendi söylem ve pratiklerini içeren önemli metinlerin ele alınması ve bu hususta toplanan enformasyonun değerlendirilmesi üzerinde durulmuştur. İslami popüler müziğin, üretim-metin-tüketim ilişkisi açısından ele alınması görüşmeler ve gözlemler aracılığı ile açıklanırken, interdisipliner bir çalışma perspektifi ile müzikolojinin diğer sosyal bilimlerden yararlanabilen esnekliği göz önünde tutulmuştur. Bu nedenle çalışma kavramsal desteğini özellikle iletişim ve sosyolojiden almıştır. İletişimde yer alan ve popüler müziklerin üretimini incelerken sıklıkla başvurulan simge, anlam, kod vb. kavramlar yardımcı olarak kullanılmıştır. Sonuç olarak İslami popüler müzik müzikoloji-teoloji-sosyoloji üçgeni içerisinde ele alınmış ve açıklanmaya çalışılmıştır.
Afyonkarahisar cami ve tekke mûsikîsi
Türk Din Mûsikîsi, cami ve tekke mûsikîsi olmak üzere iki ana başlık altında ele alınmaktadır. Çeşitli mûsikî formlarını kapsayan cami ve tekke mûsikîsi, icrâ, yer ve zamanına göre farklılıklar göstermektedir. "Afyonkarahisar Cami ve Tekke Mûsikîsi" başlıklı bu çalışmada, Afyonkarahisar ilinde yaşatılan dînî mûsikî icrâları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Afyonkarahisar ilinin tarihi, kültürel ve dînî özelliklerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde cami ve tekke mûsikîsine ait formlar kısaca açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise Afyonkarahisar'da yaşatılmakta olan dînî mûsikî icrâ ve şekillerinden bahsedilmiştir. Çalışmada veri elde etmek amacıyla ulaşılabilen kaynaklar (yazılı kaynaklar, görsel ve işitsel materyal, vb.) taranarak gerekli veriler toplanmaya çalışılmıştır. Alan araştırması yapılarak, konu ile ilgili kaynak kişilerle yüz yüze görüşülmüş, ilgili çalışmalar kayıt altına alınmıştır. Çalışmanın alana katkı sağlayacağı ve konu üzerinde yapılacak yeni çalışmalara destek olacağı umulmaktadır.