Türk mobil telekomünikasyon piyasalarında rekabet (şebeke endüstrileri açısından üç firma örneği)

Enformasyonun üretim sürecinin önemli bir girdisi oldugu günümüz ekonomilerinde telekomünikasyon sebekeleri enformasyona dayalı üretimin alt yapısını olustururken, bu piyasalarda sunulan hizmetlerin ekonomideki yeri de önemli düzeylere ulasmıstır. Arz yönünden ölçek ekonomileri, talep yönünden ise sebeke etkileri bu piyasalarda tam rekabet kosullarının olusmasını ve optimal refah düzeyine ulasılmasını engelleyebilmektedir. Ülkemizde sabit hat piyasalarında rekabet olgusu henüz islevsel olmaktan uzak iken, mobil telekomünikasyon piyasalarında göreceli de olsa bir rekabet süreci yasanmaktadır. Firmaların rekabet sürecinde stratejik etkilesim içinde oldugu mobil telekomünikasyon piyasalarında ise sebeke etkileri ile beraber arabaglantı ve erisim ücretlerinin, rekabetin önemli araçları oldugu görülmüstür. Çalısmamızın uygulama kısmında elde edilen bulgular, Türk mobil telekomünikasyon piyasalarında rekabetin henüz arzu edilen seviyede olmadıgını göstermektedir. Rekabet sürecinin ilk dönemlerinde mobil telekomünikasyon firmalarının arabaglantı ücretlerinde yaptıkları anlasmaların, perakende piyasalarda gizli isbirligine yol açtıgı ve fiyat rekabetinin önlendigi görülmektedir. Elde ettigimiz ampirik sonuçlara göre de tarifeler rekabet sürecini açıklamakta kısmen yetersiz sayılabilir. Bunda piyasadaki yüksek degistirme maliyetlerinin de payı önemlidir. Ayrıca ampirik sonuçlara göre sebeke etkilerinin gücü belirgin bir sekilde ortaya çıkmaktadır. Bu etkiler analizlerden de anlasılacagı gibi firma bazında önemli olmakla birlikte piyasa bazında önem derecesi azalmaktadır. Özetle, ülkemizdeki telekomünikasyon piyasalarının birbirleri ile uyumsuz (incompatible) sebekelerden olustugu, tüketicilerin ise hem makro hem de mikro sebeke etkilerinden yaralanmak için birden fazla hat (multihoming) kullanımına yöneldikleri görülmektedir. Çalısmanın panel veri bulgularını saha bulguları da desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Sanayi ktisadı, Firma Stratejileri, Türk Mobil Telekomünikasyon Piyasaları, Sebeke Etkileri, Telekomünikasyon Piyasalarında Rekabet, Telekomünikasyon Piyasalarında Regülasyon, Multinomial Logit Modeller, Panel Veri.