Türk modernleşmesi bağlamında Nurettin Topçu'nun batılılaşma / modernleşme düşüncesi üzerine nitel bir araştırma

Türk düşünce tarihi içerisinde kendine özgü fikirleri derin felsefi argümanlarla temellendirmiş önemli isimlerden birisi olan Nurettin Topçu, 1939 yılında Hareket Dergisini çıkarmaya başlamıştır. 1975'te Topçu'nun vefatının ardından da dergi bir müddet farklı aralıklarla yayını sürdürmüş, 43 yıllık yayın periyodunun ardından en son sayı 1982 yılında yayınlanmıştır. Çalışmada Türk düşünce tarihinde milliyetçi/muhafazakâr söylemin genel kanaatleri dışında Topçu'nun modernleşme ve Batılılaşma konusunda ileri sürmüş olduğu fikirler ele alınmıştır. Anadolu'da Rönesansın zorunlu olduğunu düşünen Topçu, dini düşüncede yenileşme, felsefi düşüncenin merkezi konuma gelmesi ile Batı Avrupa modernleşmesi dışında bir yolun mümkün olduğuna inanmaktadır. Türk toplumunun Avrupa modernleşmesinden faydalanması gerektiğinin altını çizen Topçu, modernleşmenin Türkiye'de uygulanma biçimlerinde büyük sorunlar olduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla modernleşmenin yanlış uygulanması sonucu oluşan toplumsal direncinde yeni bir anlayışla çözülebileceğini iddia etmiştir. Ona göre bu sorunun çözümü Anadolucu, milli bir ilerleme ve yenileşmedir. Blondel, Massignon gibi ünlü düşünürlerden etkilenen Topçu'nun düşünceleri Maxqda nitel veri analiz sistemi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma, Hareket dergisinin yayın hayata başladığı 1939 yılları ile çok partili yaşama geçiş yıllarını kapsayan 1952 yılları arası ile sınırlandırılmıştır. Bu zaman dilimi içerisinde modernleşme ve Batılılaşma ile ilgili değerlendirmeleri yeniden yorumlanarak geç kalmış bir modernleşmenin imkânı milliyetçi/muhafazakâr/Anadolu sosyalizmi söylemleri bağlamında tartışılmıştır. Topçu'nun modernleşmeye katı bir biçimde karşı olmadığı görülmüştür. Aynı zamanda Türk modernleşmesinin uygulanma biçimini yanlış bulduğu bununla birlikte ona karşı konumlanan dindarlarında tutumlarını doğru bulmadığı görülmüştür.