Türk pamuklarının kalite özellikleri ve iplik eğirme limitinin tespitine yönelik teorik yaklaşım

oz YÜKSEK LİSANS TEZİ Türk Pamuklarının Kalite Özellikleri ve İplik Eğirme Limitinin Tespitine Yönelik Teorik Yaklaşım Bilgen ŞAHİN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman: Doç. Dr. Fatma GÖKTEPE Yıl: 2001, Sayfa: 195 Jüri : Doç. Dr. Fatma GÖKTEPE : Doç. Dr. Osman BABAARSLAN : Yrd. Doç. Dr. Özer GÖKTEPE Çalışmada, Öncelikle dünyanın önemli pamuk üreticisi ülkelerinde son yıllara ait genel durum incelenerek, Türkiye'nin dünya pamuk üretimindeki konumu araştırılmıştır. Ayrıca pamuk elyafına ait kalite özellikleri tanıtılarak ölçüm teknikleri incelenmiştir. Araştırmada 1999-2000 sezonu itibariyle Çukurova, Ege ve GAP bölgelerinden alınan pamuk numunelerinin özellikleri test edilerek incelenmiş ve Uster Dünya İstatistikleri ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, GAP'ın etkisiyle bu bölgede pamuk üretiminde önemli bir artışın gözlendiği, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde üretilen pamukların kalitesinin Ege ve Çukurova pamuklarına kıyasla oldukça iyi olmasına rağmen temizlik derecelerinin kötü olduğu tespit edilmiştir. Çukurova pamuklarının ise Ege ve GAP pamukları ile karşılaştırıldığında kötü elyaf özeliklerine sahip olduğu, özelikle bu bölgede yaygın olarak ekilen Çukurova 1518 türünün diğerlerine göre daha kısa olup, olgunluk oranı, üniformite indeksi ve mukavemetinin oldukça düşük, kısa elyaf oranının ise oldukça fazla olduğu belirlenmiştir. İncelenen pamuklar içerisinde Ege bölgesinden alınan uzun ştapelli Delcerro pamuğunun, beklendiği gibi, tüm elyaf özellikleri bakımından diğer tür pamuklara (Upland) göre üstünlük sergilediği görülmüştür. Türk pamuklarının iplik eğirme limitini tespit etmeye yönelik bönünde ise ancak Ne 30, Ne 35 ve Ne 40 numara incelikte iplikler eğritebilmiş ve bu ipliklerin özellikleri 1997 Uster İstatistikleri 2e karşılaştırılmıştır. Fakat üretilen ipliklerin kalite özellikleri kabul edilebilir düzeyde (%50 diliminin akında) bulunamamıştır. Ancak bunun nedeni pamukların kalitesizliği olmayıp, kullanılan hammadde miktarının yetersiz olması nedeniyle iplik üretim hattındaki proseslerin gerektiği gibi yapılamamış olmasıdır. Ayrıca çalışmada, Türk pamuklarına ait iplik eğirme limitinin teorik olarak belirlenmesi amacıyla yapılan geometrik esaslı bir yaklaşım sunulmakta olup, analiz sonucuna göre ring penye ve karde iplik için bu limitlerin sırasıyla 4.4-6.6 tex (Ne 80-53) ve 7.4-1 1.2 tex (Ne 135-89) olabileceği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Pamuk Elyaf Özellikleri, İplik Eğirme Limiti, İplik Özellikleri, Uster İstatistikleri. VII