Türk romanında Doğu Anadolu

Tanzimat sanatçılarıyla baĢlayan roman serüvenimizin Ġstanbul‟a ilgisi zamanla geliĢerek Anadolu‟ya yönelmiĢ, bu sayede Doğu Anadolu‟nun edebiyattaki varlığı hissedilmeye baĢlanmıĢtır. Ġlk romanlarımıza nadiren de olsa giren Doğu Anadolu‟nun romandaki ağırlığı, Cumhuriyet‟in ilanına kadar hayli gecikmiĢtir. Bu çalıĢmada roman tarihimiz boyunca Doğu Anadolu‟yu konu edinen tüm romanlar taranmıĢ, Doğu‟nun bu romanlara yansıyan gerçekliği, üç temel baĢlıkta toplanmıĢtır. Romanlardaki Doğu algısı ilk bölümde mekân ve insan üzerinden tespit edildikten sonra, Doğu romanlarının tematik düzlemi belirlenmeye çalıĢılmıĢtır. Bu bölümde bireysel, sosyal ve siyasal içeriklerine göre belirlediğimiz baĢlıklarla Doğu insanının sosyal manzarası betimlenmeye, son bölümünde ise roman kahramanlarının Doğu Anadolu‟yla iliĢkisi üzerinden Doğu‟ya yönelik farklı bakıĢ açıları yakalanmaya çalıĢılmıĢtır. Bu çalıĢmanın temel ekseni, insan-mekân diyalektiğinin kurmaca eserdeki izdüĢümünü yakalamaktır. Anahtar Kelimeler: Türk Romanı, Doğu Anadolu, Doğu Ġnsanı, Mekân