Türk sinemasında kadın yönetmenlerin perspektifinden toplumsal cinsiyet

Toplumsal bağlamda ikincil konuma itilen kadınlar sinemada erkek perspektifinden bu ikincil konumun çizdiği sınırlar içinde aktırılmaktadır. Kadınların öteki konumuna itilme halleri erkek perspektifinden ele alınışı ile yeniden üretimine hizmet etmektedir. Bu noktada sinemada kadın yönetmenlerin varlığı ve ele aldıkları konular ile birlikte ele alış biçimleri de önem kazanmaktadır. Kadınları sınırlayan, denetleyen unsurların kadın yönetmenlerin perspektifinden temsilinin irdelenmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda bu çalışmada Türk sinemasında kadın varlığı ve kadın perspektifinden kadın sorunlarının ele alınışı üzerinde durulmaktadır. Çalışma bağlamında 2015 sonrasında Türk sinemasında kadın yönetmenler tarafından çekilen üç örneklem üzerinden incelemeler yapılmıştır. Bu üç örneklem Hayaletler (2020), Tereddüt (2016) ve Bilmemek (2019) filmleri olarak belirlenmiştir. Yönetmenler ve filmleri amaca yönelik örneklem metodu ile belirlenmiştir. Toplumsal cinsiyet rolleri açısından seçilen örneklemler eril bakışın çizdiği ikiliklere karşı dişil bakışın farklılıkları üzerinde durmaktadır. Karma bir metodoloji uygulanmıştır. Filmler bu noktada betimsel analiz yöntemi ve mizansen eleştiri yöntemi ile incelenmektedir. Belirlenen bu üç örneklem feminist kuram ve queer kuram bağlamında ele alınmaktadır. Feminist kuram bağlamında örneklemler kadınların kamusal-özel bağlamında, beden-cinsellik-annelik bağlamında öteki olarak konumlandırılışları üzerinden ve kadın yönetmenlerin perspektifinden temsil edilme biçimleri üzerinden incelenmiştir. Hayaletler (2020) ve Tereddüt (2016) filmleri feminist kuram bağlamında, Bilmemek (2019) filmi ise queer kuram bağlamında analiz edilmiştir. Çalışmada kadın yönetmenlerin perspektifinden öteki olarak konumlandırılışlarına karşı ele alınan konular bağlamında direniş biçimlerine de yer verilmiştir.